Nguyệt San phát hành định kỳ vào mỗi đầu tháng
Nguyệt San Giao Mùa
Merrifield, Virginia
22116
USA
Số 286
Ngày 1 tháng 7 năm 2026
 |
| Home | Những Số Cũ | Thư Ngỏ | Liên Lạc | ||
| Chủ Nhiệm kiêm Chủ Bút: | Ðinh Trường Như (TK Trung Kỳ) |
| Ban Biên Tập: | Mạc Phương Ðình, Phan Thái Yên |
| Chung Thủy, Nguyễn Thị Thanh Dương | |
| & TK Trung Kỳ | |
| Kỹ Thuật: | Đồng Mỹ |
Mọi bài vở đóng góp xin gửi về GiaoMua2025@gmail.com
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Bài vở trên Giao Muà là do các tác giả gửi đăng và Giao Muà không chịu trách nhiệm về nội dung. Muốn xin trích đăng lại, xin liên lạc với GiaoMua2025@gmail.com.
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. | MỪNG SINH NHẬT 250 NĂM NƯỚC MỸ | Nguyễn Thị Thanh Dương |
| 2. | Lời trần tình | Hồ Thụy Mỹ Hạnh |
| 3. | Bọt Bèo | Bạch Liên |
| 4. | Ngậm Ngùi | Hàn Thiên Lương |
| 5. | Hoa Trăng | Chinh Nguyên-HNT |
| 6. | Ta Mãi Ước Mơ | Lê Miên Khương |
| 7. | CHUYỆN TÌNH NGÃ 3 SÔNG | ĐẶNG XUÂN XUYẾN |
| 8. | NHỚ THANH NÊ | ĐỖ ANH TUYẾN |
| 9. | Bên Nhau | Thơ Chương Hà |
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. | MÙA HÈ VĨ ĐẠI 2026 | Nguyễn Thị Thanh Dương |
| 2. | MỸ “CHẢNH” VÀ WORLDCUP | KIM LOAN |
| 3. | Ký Sự Mường La-Mường Kim-Lai Châu | Thanh Hà |
| 4. | Cô gái mang trái tim của người yêu - Phần 13 | Phan Thái Yên |
| 5. | Điều Kỳ Thú | Bạch Liên |
| 6. | RỒI SAU CƠN MƯA | Hồ Thụy Mỹ Hạnh |
| 7. | Câu hỏi là gì? | Hoàng Long Hải |
| 8. | TRƯA HÈ NGHE TIẾNG RU CON | Đinh trọng Phúc |
| 9. | VỀ “CHUYỆN NGỦ” CỦA ĐẶNG XUÂN XUYẾN | PHƯƠNG VIỆT KHÁNG |
III . Tin Tức /Trả Lời Bạn Ðọc__________________________________________________
| 1. Tin Tức/Trả Lời Bạn Ðọc _______ Ban Biên Tập |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Nguyễn Thị Thanh Dương
Ngay từ đầu tháng 6- 2026 các cửa hàng và online đã bày bán những sản phẩm như huy hiệu , cờ Mỹ, áo thun mang dấu ấn chào mừng 250 năm độc lập nước Mỹ. Tháng 6 các cửa hàng, chợ búa trong đó có Walmart, Kroger hai ngôi chợ tôi đi hàng tuần cũng đã rạo rực chào đón World Cup với những poster quảng cáo và bán áo thun của các đội bóng Mỹ, Canada và Mexico.
Đứng ở chợ Kroger tôi lật xem từng cái áo giá $19.99. Tôi hào hứng rủ chồng:
- Mình mua mỗi “đứa” một cái áo thun và mua vé đi xem bất cứ trận bóng nào tại sân nhà AT& T Stadium cho có khí thế mùa World Cup đi anh.
- FIFA tạm thời đổi tên AT&T Stadium thành “Dallas Stadium” trong thời gian World Cup rồi. Họ không muốn quảng cáo không công cho AT&T ấy mà.
- FIFA …ích kỷ ghê. Ừ thì Dallas Stadium. Chúng ta sẽ đến đó gặp các cầu thủ trong mơ.
- Nghe bà nói, tôi tưởng chúng mình đang ở lứa tuổi thanh xuân, yêu thích các trận đá banh, yêu các cầu thủ trên sân cỏ nồng nhiệt điên cuồng.
- Tinh thần thể thao mà anh. Xong mùa World Cup thì tình yêu này cũng xẹp xuống dần, những chàng cầu thủ đã ra khỏi cơn mơ của em, có chăng, em xem tin tức chàng yêu ai, vợ chàng, người yêu của chàng đẹp cỡ nào, chàng đá cho câu lạc bộ nào, đã ký hợp đồng này, hợp đồng kia và đếm giùm gia tài chàng bao nhiêu triệu cho thỏa chí tò mò.
Chồng ngần ngừ:
- Không biết giá vé bao nhiêu nhỉ?
Tôi kêu lên:
- Bao nhiêu cũng đi. Tiền để dành làm gì?
- Ấy chết, giữa chợ búa bà nói khẽ chứ kẻo kẻ gian nghe thấy chúng theo dõi vì tưởng vợ chồng mình triệu phú.
Tôi hạ giọng giải thích:
- Em đọc báo nói tuổi già thích gì thì cứ làm, cứ tận hưởng cho vui. Mình mua vé giá thường thôi, vé khủng mấy chục ngàn một vé để cho các đại gia. Bao nhiêu năm nay vợ chồng mình đều yêu thích bóng đá World Cup, chỉ xem qua màn hình ti vi, nay nó đến tận thành phố mình ở, lại gần nhà mình chỉ 1 mile mà không đi xem thì không còn cơ hội nào nữa đâu, trong khi người ta trên thế giới phải tốn thời gian, tốn tiền bay đến đây.
Chồng gật gù:
- Chứ còn gì nữa. Lần đầu nước Mỹ tổ chức World Cup năm 1994 bây giở 32 năm sau mới lần thứ hai. Đời người được bao mùa World Cup.
World Cup tại Mỹ năm 1994 ấy, gia đình tôi mới đến Mỹ định cư được 3 năm, có bao nhiêu thứ để lo cho cuộc sống mới, thì giờ đâu, tâm hồn đâu mà mơ chuyện cao xa mua vé xem World Cup.
Bây giờ thì tôi có thể mua vé và hào hứng sẽ được bước vào trong sân vận động của Cowboy với vai trò khán giả, xem đá bóng ngay trên sân, nhìn những cầu thủ tinh hoa của thế giới biểu diễn. Nước Mỹ đã cho chúng ta nhiều cơ hội trong cuộc sống.
Chồng tươi rói:
- Chúng ta đang có một mùa hè tràn ngập niềm vui . Này nhé, Lễ Độc Lập July 4 nhưng khác mọi năm, năm nay 2026 nước Mỹ mừng 250 năm ngày Đôc Lập. World Cup nhưng khác mọi World Cup trước, năm nay 2026 lần đầu sẽ có 48 đội tranh tài với 104 trân đấu. Tha hồ cho bà mất ăn mất ngủ.
Tôi sung sướng phụ họa với chồng:
- Em cũng đang rối lên đây, không biết sẽ ăn mừng thế nào cho xứng với mùa Hè trọng đại và rực rỡ này.
………………..
Hai vợ chồng tôi còn đang chới với ngất ngây bàn tính. Sân Dallas Stadium sẽ có 9 trận đá, nên xem trận nào và cách thức mua vé ra sao thì buổi tối con trai từ Utah gọi điện thoại tới. Tôi chưa kịp khoe với con ý định đi xem đá banh ở Dallas Stadium thì con trai đã nói:
- Gia đình con sẽ về Texas vào mùa hè này.
Tôi bất ngờ và ngạc nhiên vì con cháu thường về thăm chúng tôi vào dịp Giáng Sinh ít khi về Texas vào mùa hè, các cháu sợ cái nóng của Hè Texas: Con trai hào hứng:
- Mùa hè năm 2026 thật đặc biệt, mừng 250 năm nước Mỹ và.…
Tôi ngắt lời:
- Mẹ biết rồi và World Cup với sự đổi mới chứ gì..
- Vâng, con cũng định nói thế. Nhân dịp hai sự kiện trọng đại này gia đình con về Texas vui đón July 4 và xem bóng đá, con mời bố mẹ cùng gia đình con tham dự một trận bóng đá trên sân nhà Arlington của mẹ luôn.
Chẳng lẽ có thần giao cách cảm, bỗng dưng con cháu cùng những cảm xúc, cùng ý nghĩ như mình. Tôi hỏi lại:
- Bố mẹ cũng rộn ràng như con, dự tính sẽ mua vé xem ở sân Dallas Stadium đây. Nhưng mẹ không nghĩ là cả nhà con sẽ về đây đi xem bóng đá, vì 2 cháu nội của mẹ biết gì về bóng đá chứ? Mua vé cho chúng xem uổng phí cả tiền bạc.
- Hồi tiểu học Holden xem trên net đã thích thú ngưỡng mộ Cowboy Stadium và nó thường khoe với bạn bè nhà bà nội gần sân vận động nổi tiếng này..
Tôi cũng thường khoe với bạn bè phương xa mỗi khi họ đến thăm tôi, thế nào cũng có màn tôi đưa bạn đến sân vận động Cowboy để chụp hình kỷ niệm, chúng tôi đứng chụp hình phía trước, phía sau, bên phải bên trái sân vận động không sót chỗ nào, chỉ mỗi chỗ…bên trong sân vận động thì chưa vào.
Con trai kể :
- Thằng cháu nội Holden của mẹ thích football, nhưng nó có chân trong đội bóng soccer của trường nên thích cả soccer, còn biết cả Messi và Ronaldo nữa cơ. Mua vé cho Holden xem đá bóng ở Dallas Stadium rất xứng đáng, nó được xem đá bóng trong sân vận động mà nó yêu thích
- Mẹ cũng yêu thích nói chi Holden. Dù giá vé đi tour bên trong AT&T Stadium chỉ vài chục đồng nhưng mẹ chỉ mơ được vào trong sân tham dự một event nào đó mà mẹ yêu thích, thì may có dịp World Cup 2026.
Tôi thắc mắc tiếp:
- Thế con Betsy, chả lẽ nó cũng có chân trong đội bóng soccer của trường à?
- Betsy không biết gì về bóng đá, không hề thích bóng đá, nhưng nó đồng ý đi xem…cho biết soccer là cái gì mà triệu triệu người trên hành tinh đều mê, trong đó có cả ông bà nội già của chúng nó. Con nhớ ngày xưa còn bé đã chứng kiến mẹ mê xem World Cup, bắt con đi ngủ sớm để mẹ rảnh tay xem trực tiếp những trận bóng đá lúc nửa đêm về sáng.
Tôi cười cười thú nhận:
- Ngày xưa ở Việt Nam mẹ bỏ ngủ xem World Cup, ngày nay ở Mỹ mẹ bỏ bê bếp núc để xem World Cup con ơi.
Sau cùng chúng tôi cùng quyết định sẽ xem trận đá giữa Japan và Sweden ngày June 25 tại sân Dallas Stadium.
Buổi tối thấy tôi mở computer, chồng liếc qua :
- Bà lại vào mấy kênh you tube nấu ăn tìm món đãi con cháu sắp đến Texas hả?
Tôi chưa kịp nói gì thì chồng cao giọng:
- Mấy món ăn từ you tube của bà nấu hãy để một mình tôi ‘lãnh đủ” thôi nhé, đừng mang ra mời con cháu…tội nghiệp.
Chồng nói đúng nên tôi..…không dám nổi giận:
- Em biết rồi, tay nghề em chỉ đủ để đãi một mình anh. Em lên net tìm nơi nào diễn hành, nơi nào bắn pháo bông ngày July 4 th và những nhà hàng nào có món ngon thích hợp cho con cho cháu ..
Chồng hài lòng:
- Hoan hô người mẹ “đảm đang” không cần vào bếp, chỉ cần lựa chọn nhà hàng là có món ngon đãi con cháu.
Tôi kiêu hãnh:
- Chắc chắn tất cả những nhà hàng Tây hay ta dịp này đều đông người, giá cả mắc mỏ. Nhưng đại gia đình chúng ta sẽ hòa nhập vào cho đông càng thêm đông, vui càng thêm vui, để chào mừng World Cup và nhất là chào mừng nước Mỹ 250 năm ngày ký tuyên ngôn độc lập July 4- 1776- July 4 - 2026.
Sẽ là một mùa hè vĩ đại, mùa hè đẹp nhất mà gia đình chúng ta được hưởng.
( July 4th và World Cup 2026)
KIM LOAN
Nhớ hồi đi vượt biên, tàu đến Thailand, được vào trại nhỏ, chưa biết gì về cuộc thanh lọc gắt gao, nhiều lúc rảnh rang, chúng tôi hay hỏi nhau sau này thích đi định cư nước nào. Ngoại trừ những người có thân nhân ruột thịt ở các nước khác, hoặc vài trường hợp có lý do đặc biệt, còn lại hầu hết ai cũng nói như đinh đóng cột: "Tui muốn đi Mỹ!"
Hỏi sao Mỹ hổng "chảnh"?
Có thằng nhóc tì 9-10 tuổi được ba má cho đi theo người hàng xóm vượt biên qua trại, cũng chắc như bắp:
- Em cũng đi Mỹ!
Tôi liếc nó:
- Nhìn cưng là biết sinh sau đẻ muộn, sau ngày mất nước, có ân nghĩa gì với Mỹ, có liên can gì với Mỹ, mà cũng bày đặt tài lanh đòi đi Mỹ ?
- Nhưng em vẫn muốn đi Mỹ cơ!
- Tại sao?
- Lúc má tiễn em xuống ghe, má dặn kỹ lắm, dặn đi dặn lại cả chục lần, bằng mọi giá phải cương quyết đi Mỹ nghen con, đừng đi nước nào khác.
- Má mày ngon dữ đa! Quăng con đi vượt biên rồi ngồi nhà ra lệnh cho nó phải đi Mỹ. Khôn như má mày quê chị đầy!
Thằng nhóc vênh mặt, tự hào:
- Dạ, má em còn biểu, đã tốn công vượt hiểm nguy trên biển, khi tới trại phải đi Mỹ cho đáng "đồng tiền bát gạo".
Hỏi sao Mỹ hổng "chảnh"?
Sau này, tôi đậu thanh lọc, lên trại transit làm việc, tôi không làm post office nữa mà qua làm cho văn phòng Cao Ủy Định Cư Panatnikhom (PNK). Các phái đoàn Canada, Úc, Pháp, các nước Bắc Âu ... vài ba tháng thay phiên nhau vào trại một lần. Họ mượn văn phòng Cao Ủy làm nơi phỏng vấn. Lúc ấy cả phòng chúng tôi ồn ào vui vẻ bận rộn, từ bà Cao Ủy người Thái, rồi nhóm phụ thông dịch, nhóm điền forms, nhóm đọc loa thông báo đồng bào có tên phỏng vấn . Không khí tấp nập một vài bữa hoặc có khi cả tuần, phái đoàn lại ra về, chúng tôi và nhóm phái đoàn bắt tay tạm biệt, hẹn gặp nhau khi họ sẽ quay lại phỏng vấn cho đợt sau.
Nhưng Mỹ "chảnh" thì không hề nhe! Mỹ "chảnh" không thèm mượn văn phòng Cao Ủy, Mỹ "chảnh" không thèm mượn nhân viên Cao Ủy, mà Mỹ "chảnh" mở riêng một văn phòng trong trại, treo cái bảng gỗ bên ngoài với cái tên rất oai phong: " JVA PNK CAMP-US. EMBASSY- REFUGEE SECTION"
JVA mở cửa mỗi ngày, vì số lượng người muốn đi Mỹ rất đông. Hễ có ai phỏng vấn xong, được Mỹ cho "đậu" là ra ngoài cửa la hét, nhảy tưng tưng, sung sướng, rồi mở tiệc đãi bà con chung lô xung quanh.
Hỏi sao Mỹ hổng "chảnh"?
Đó là chuyện ở trại, còn ở Việt Nam thì sao, chắc ai cũng biết. Các cán bộ, các “đảng viên” chửi Mỹ ra rả nhưng các con cháu của họ đều qua Mỹ du học, có thẻ xanh, định cư luôn bên Mỹ. Cho đến ngày nay, Tòa Đại Sứ Mỹ tại Sài Gòn mỗi ngày bất kể nắng mưa cũng có một hàng dài xếp hàng để xin Visa qua Mỹ.
Hỏi sao Mỹ hổng “chảnh”?
Còn thế giới? Mặc dù có nhiều cuộc xếp hạng “nước hạnh phúc nhất thế giới”, “nước an bình nhất thế giới”… Mỹ có thể đứng sau vài nước, nhưng sau khi “cộng trừ nhân chia” thì “Giấc Mơ Mỹ” vẫn là giấc mơ của rất nhiều người ở khắp nơi . Đồng dollar của Mỹ là đồng tiền “uy lực” và phổ biến nhất hành tinh, bất cứ ai, dù là ở thành thị hay thôn quê, từ một ông lão cho đến thằng bé con, nhìn thấy đồng tiền Mỹ đều thốt lên: “America!”
Hỏi sao Mỹ hổng “chảnh”?
Đó chỉ là vài ví dụ “mở bài” (tuy hơi dài), để tôi đi vào chủ đề chính: Mỹ “chảnh” và World Cup sau đây.
Chúng ta, nhất là những người hâm mộ bóng đá, đều biết giải FIFA ( Federation Internationale De Football Association) World Cup kỳ này sẽ diễn ra từ ngày June 11 đến July 19/2026 do ba nước Mỹ-Canada-Mexico đồng đăng cai.
Tới đây tôi xin mở ngoặc, tự nhận là “fan” bóng đá, nhưng chỉ là “fan” của hai giải World Cup (thế giới) và Euro (Châu Âu) thôi nhe, còn mấy giải bóng đá lẻ tẻ, như bên Châu Á, bên Việt Nam thì tôi hổng có hứng thú. Nhỏ bạn thân nói tôi chảnh, chỉ toàn xem giải lớn, hổng lẽ tôi lây bệnh của… Mỹ “chảnh”?
Dù sao, tôi cũng phải thú nhận, là giống như nhiều phụ nữ xem World Cup khác, tôi xem bóng đá với cảm tính nhiều hơn, vì cho đến bây giờ tôi chẳng rành rọt luật lệ bóng đá, chẳng biết thế nào là “việt vị”, xin đừng hỏi tôi thế nào là “phạt góc”, khi nào bị “phạt đền”, thế nào là “ném biên”, vì tôi càng… không biết. Nhưng tôi biết một điều cơ bản, là khi banh vào lưới là ghi bàn. Còn nữa, kể từ khi lần đầu tiên biết đến World Cup Tây Ban Nha 1982, tôi đã liên tục là cổ động viên sốt sắng, không thiếu một mùa giải nào cho đến nay, kể cả lúc ở trại tỵ nạn Thailand tôi vẫn xem trọn các trận của World Cup Italy1990, vậy là đủ “tiêu chuẩn” làm “fan” World Cup rồi nhỉ.
Trở lại mùa World Cup năm nay, công bằng mà nói, Mỹ và Canada là hai quốc gia không có thành tích bóng đá nổi bật, hầu như người dân chỉ mê xem Hockey, Football, còn Soccer thì chẳng mấy ai quan tâm. Nhưng nước Mỹ, vốn giàu có và không chịu thua kém ai chuyện gì, cũng đã từng được đăng cai World Cup năm 1994, và bắt đầu bỏ tiền đầu tư cho đội tuyển bóng đá quốc gia. Canada cũng theo đàn anh, cố gắng vực dậy đội bóng (nam) của mình, nhưng thực tế vẫn chỉ nhích lên chút đỉnh, chưa thể được xếp vào hạng cao của làng bóng đá thế giới. Nhưng như đã nói, Mỹ “chảnh” lại muốn đăng cai World Cup lần nữa, nhưng xét thấy khó được FIFA chấp thuận, nên Mỹ đã nhanh ý kéo theo hai “đứa em” cùng xóm là Canada và Mexico đồng đăng cai, và kết quả là có World Cup năm nay, 2026, do xóm Bắc Mỹ chủ trì theo thứ tự vai vế: Mỹ, Cà, và Mễ. (Tôi xin gọi tắt Canada là xứ Cà, giống như dân Việt mình ở Mỹ gọi San Francisco là San Fran, hoặc Philadelphia là Phila).
Chồng tôi tự hào:
- Mỹ phải cám ơn Canada và Mexico, vì nhờ có hai nước này mà Mỹ mới được đồng đăng cai.
Tôi mỉm chi:
- Anh đùa cũng dzui hen. Thôi đừng có mơ cưng ơi. Mà chính chúng ta, xứ Cà và xứ Mễ phải cám ơn Mỹ mới phải đó đa!
- Ừ thì thôi vậy, cả ba nước đều mang ơn nhau, vậy là huề. Mà sao Mỹ khôn quá chừng, tổ chức ở ba nước mà đa số các trận đấu đều diễn ra ở Mỹ, là sao??
- Thì Mỹ giàu, Mỹ giỏi, Mỹ… “chảnh”, nên Mỹ có quyền, còn Canada mình hiền lành, sao cũng được, cho thế giới hòa bình. Anh quên đã từng nói với em rằng, Canada như một nàng xinh đẹp, hiền hoà, đôn hậu, còn Mỹ là cô gái năng động, xông xáo, đáo để, thích bênh vực bảo vệ những kẻ yếu kém, giữ vai trò chủ chốt, dẫn đầu về mọi mặt. Và người đời, ai cũng yêu mến cô gái dịu dàng, đằm thắm, nhưng lại bị lôi cuốn, quyến rũ và thú vị được khám phá cô nàng có cá tính, chút kiêu hãnh, chút thông minh, đúng không? Thôi đừng ganh tị với Mỹ nữa, hàng xóm với nhau cả mà.
Mới khuyên chồng bớt “sân si” với hàng xóm thì vài ngày sau đến lượt tôi… tự ái:
- Ủa Ủa!! Sao kỳ vậy ta! Giải World Cup kỳ này, trận bế mạc sẽ diễn ra tại sân MetLife Stadium ở New Jersey, Mỹ thì em không có ý kiến, nhưng tại sao trận khai mạc lại là ở Mexico City Stadium mà không phải xứ Cà của chúng ta? Mễ nghèo hơn, yếu hơn ta mà! Tại sao và tại sao!?
Bây giờ là lúc chồng tôi đóng vai trò cản cơn nóng của cô vợ chả hiểu gì về bóng đá:
- Em à, đúng là Mễ nghèo hơn ta, nhưng dù sao “nó” có chút thành tích bóng đá hơn hẳn trong cái xóm Bắc Mỹ này đấy. Trận bế mạc, anh Mỹ xứng đáng được hưởng vì ảnh… nổi tiếng, còn trận khai mạc đương nhiên phải thuộc về em Mễ thôi, hiểu chửa?
Tôi rầu rĩ chịu thua:
- Té ra, xứ Cà của tụi mình mãi mãi… khiêm nhường.
Chồng lại tự hào:
- Nhưng Canada lại là nơi bình an nhất trong giải World Cup kỳ này đấy. FIFA vừa có bài viết, phản ánh nỗi lo ngại của cổ động viên khắp nơi, họ đang ngại đến Mỹ khi chiến tranh với Iran vẫn còn lay lất, Mỹ thắt chặt an ninh, thiếu nhân viên TSA phi trường sẽ quá tải lượng du khách, và họ cũng ái ngại đến Mexico vì mới đây có mấy vụ xả súng ở khu du lịch, băng đảng thanh toán lẫn nhau. Chỉ có Canada xứng đáng là sứ giả Hòa Bình, một đất nước xinh đẹp hiền hòa, không gây thù chuốc oán với ai hết á, du khách đến đây tha hồ ăn ngon ngủ kỹ.
- Ừ nhỉ, xứ Cà mình cũng có điều tuyệt vời đấy chớ!
Chị Cả của tôi ở Texas, là một “fan” của World Cup, cũng thuộc loại “fan” chẳng hiểu luật bóng đá nhưng vẫn đam mê, hai chị em sôi nổi bàn chuyện World Cup kỳ này, chị hỏi:
- Trận đầu tiên của đội Mỹ gặp đội nào vậy?
- Mỹ sẽ gặp Paraguay vào ngày 12 tháng 6 đó chị! Chị sẽ xem và ủng hộ Mỹ chớ!?
- Đâu có, chị mong cho Mỹ… thua!
- Ủa, gì mà ngược đời vậy trời? Công dân Mỹ mà hổng ủng hộ đội nhà là sao!
- Dân Mỹ có mấy ai mê bóng đá đâu, vả lại bây giờ họ chỉ quan tâm đến …giá xăng, để đội Mỹ thắng cũng uổng, vì nếu Mỹ thắng chỉ có một số người vui, thà để cho những đội mà cả dân tộc cả đất nước thổn thức, điên cuồng reo hò chiến thắng, vậy mới xứng đáng.
- Chị nói cũng có lý, vậy khi nào Canada thi đấu, em cũng sẽ ủng hộ đội... đối phương. Rồi sau khi Mỹ và Canada bị loại, hai chị em mình thảnh thơi, sẽ bàn tính sẽ ủng hộ đội nào vô địch, hen!?
Hai vợ chồng tôi thì đã hào hứng từ hai năm trước rồi kìa, chồng tôi nổi hứng:
- Chả mấy khi “xóm Bắc Mỹ” góp mặt đăng cai, các trận đấu ở Canada sẽ có vài trận ở Toronto quê hương bên nội và bên Mỹ cũng có vài trận đấu ở AT&T Stadium, Arlington Texas quê hương bên ngoại, chắc tụi mình đi coi cả hai nơi, mỗi nơi một trận, coi “live” cho sướng, cho biết “mùi” với người ta!
- Ối dào, giá cả không hề rẻ đâu, còn phải tranh giành mua nữa, chưa chắc đã có vé.
- Đâu khó khăn đến thế, ngay cả các trận đấu vòng bán kết, tứ kết, chung kết, FIFA cũng có cách sắp xếp cho cổ động viên khắp các vùng miền có thể mua vé, giá cả thì tùy chỗ ngồi, tụi mình cứ mua hạng “cá kèo” ngồi xa chót vót, giá rất phải chăng, vừa túi tiền chúng mình.
- Vậy thì ngồi ở nhà xem, màn hình tivi lớn, các pha ghi bàn được quay lại cận kề, coi vẫn sướng hơn ra ngoải, hạng “cá kèo”, lại tốn tiền.
- Vậy chớ ai, khi Đức Giáo Hoàng Francis qua Edmonton hồi năm 2022, thức cả đêm nôn nao, rồi cố dậy sớm kiên quyết xếp hàng đi xem lễ cho bằng được, dù chỉ là ngồi xa tít mù khơi ở Commonwealth Stadium!?
Tôi quê xệ:
- Thì đến đó tận hưởng cái không khí thiêng liêng, náo nhiệt…
Chồng cướp lời:
- Thì World Cup cũng thế, chúng ta muốn hòa vào đám đông nhộn nhịp trên sân cỏ, sôi nổi kèn trống của cổ động viên trên khán đài, xung quanh trận đấu, những cảm giác đó ngồi ở nhà làm sao có được.
Chúng tôi vẫn còn trong giai đoạn suy nghĩ thì được tin, có đứa cháu bên chồng sẽ làm đám cưới đầu tháng Chín này tại Italy, tha thiết mời gia đình chúng tôi tham dự, kết hợp đi chơi Châu Âu . Coi như “số trời” đã định, chúng tôi phải dành ngày nghỉ đi đám cưới, và đương nhiên, sẽ xem World Cup… tại nhà!
Không sôi động như Châu Âu, không điên cuồng như Nam Mỹ, cũng chẳng cháy bỏng khát vọng như Á Châu, nhưng tôi cảm nhận một số dân Canada cũng thích bóng đá. Ở đây, có cả một kênh thể thao phục vụ mùa World Cup, có phóng viên đến tận nơi để tường thuật, rồi trên ti vi là người anchor ngồi giữa, có hai bình luận viên nhà nghề để hầu chuyện khán giả mọi chuyện trong và ngoài trận đấu. Giữa hai hiệp và kết thúc trận đấu luôn luôn có phần chiếu lại những pha gay cấn, những cú sút ghi bàn đẹp, rồi tiên đoán kết quả trận sắp tới. Tôi xem tivi không lãng phí một giây phút nào, vì ngay cả phần quảng cáo của các nhà sponsors lừng danh như CocaCola, MasterCard, Adidas… đều có những màn quảng cáo đặc biệt xuất sắc cho riêng mùa World Cup.
Ở đâu tôi không biết, chớ ở Edmonton thành phố của tôi, từ đầu tháng Năm đã thấy người hâm mộ mặc những chiếc jerseys của các đội bóng yêu thích, nào áo vàng Brazil, áo cam Holland, đỏ sậm Mexico, xanh ngát France, trắng tươi viền đỏ cam của Germany, xanh dương sọc trắng Argentina, làm lòng người hâm mộ cũng thấy vui.
Có lẽ Canada là xứ sở đón nhận mọi sắc dân trên thế giới nên World Cup cũng có chút không khí xôn xao. Chạy xe một vòng xuống downtown Edmonton, các quán bar treo cờ các đội vào World Cup đễ … dụ dỗ người ta vào uống bia, ăn nachos, chicken wings và xem các trận đấu trên màn hình thật lớn . Các tiệm bán đồ thể thao bán các áo thun các đội tuyển World Cup, giá từ 100 đến 200 đô một cái, ông xã tôi cũng đã bon chen gom góp gần chục áo từ mấy mùa trước, năm nay đem ra mặc tiếp . Còn có cả cờ các quốc gia cỡ nhỏ để gắn trên xe, năm nay Canada tham dự với tư cách đồng chủ nhà World Cup nên tôi sẽ treo cờ Canada, chạy xe khắp nơi, đi làm, đi chợ, để cờ xứ Cà bay phấp phới oai hùng cho đến khi đội Canada bị …loại rồi mới dám treo cờ đội khác, kẻo bị goánh!
Tới đây, tôi lại xin …mở ngoặc lần thứ hai, World Cup kỳ này cũng là lần đầu tiên giải mở rộng cho 48 đội tham gia thay vì 32 đội như trước đây, vậy mà hổng thấy có tên Việt Nam (đã từng “tự hào” đạp cả Châu Á dưới chân) . Thôi vậy cũng may mắn cho các … bà mẹ của các trọng tài, bởi mỗi lần đá thua là cổ động viên chúng nó (cái nhóm biết bố mày là ai không) lại gào lên chửi “ĐM trọng tài”, tội lắm!
Nhưng có lẽ tiếc hùi hụi là các quan chức cán bộ của ngành Thể Dục Thể Thao, lỡ dịp được xách va li đi “công tác” thì ít mà “tranh thủ” đi “tham quan” xứ Bắc Mỹ kết hợp mua sắm quà cho vợ con và cho … bồ nhí ở nhà .
Khi bài viết này được lên báo thì World Cup đang gần kề, tôi nao nức chờ nghe bài hát “Lighter", một trong những ca khúc World Cup 2026 sẽ được vang lên trong mùa giải. Bài hát do ca sĩ nhạc đồng quê Mỹ Jelly Roll, ca sĩ Mexico Carín León thể hiện, nghệ sĩ Canda Circut sản xuất, là sản phẩm chung của “xóm đăng cai”, dễ thương ghê nơi!
Vừa viết tới đây, đến giờ tôi phải xuống dưới nhà dọn bữa cơm chiều, chồng thấy tôi liền hỏi:
- Em ơi, em đã gửi bài Mỹ “chảnh” và World Cup cho báo chưa? Vì có tin mới nhứt, em sẽ vui đấy.
- Chuyện gì, hấp dẫn không anh?
- FIFA vừa thông báo, vì World Cup 2026 do xóm Bắc Mỹ đồng đăng cai, nên Lễ Khai Mạc sẽ diễn ra ở cả ba nước Mỹ, Canada và Mexico.
- Cụ thể là như thế nào?
- Từ từ để anh nói hết! Này nhé, ngày đầu tiên là June 11 sẽ là Lễ Khai Mạc tại Mexico City của Mễ.
- Rồi sao?
- Rồi ngày hôm sau, June 12, Lễ Khai Mạc sẽ tại Los Angeles của Mỹ và tại Toronto, Canada, dĩ nhiên là giờ khác nhau để toàn thế giới sẽ được thưởng thức đầy đủ.
Tôi vui vẻ:
- Có thế chứ! Cùng là đồng đăng cai, cũng phải để cả ba nước được khoe nét đẹp của quê hương mình. Mặc dù Mexico được ưu tiên làm Lễ Khai Mạc ngày đầu tiên, nhưng mà thôi, hổng có ganh ghét sân si nữa, “cả xóm Bắc Mỹ” cùng vui! Vậy tụi mình phải nghỉ làm hai ngày liền để xem đủ các Lễ Khai Mạc ư?
Từ nhiều năm nay, vợ chồng tôi, hễ vào những ngày “quan trọng” như ngày bầu cử… Tổng Thống Mỹ, ngày khai mạc giải World Cup, Euro, Olympic là đều nghỉ làm để ở nhà xem “live” trên tivi . Chồng tôi là “big boss” nên chàng tự động sắp xếp ngày nghỉ rồi nói với staff là chàng “làm việc ở nhà”. Còn tôi, phải báo trước với supervisor ngày nghỉ vì “nhà có việc”, cũng may là “sếp” của tôi không biết tiếng Việt, chớ nếu đọc được bài này, biết “nhà có việc” là gì, thì sẽ mệt với “sếp” đấy .
Trong tình hình thế giới còn nhiều điều lo âu, biến động do tình hình chiến tranh vùng Trung Đông, mong rằng ngày hội World Cup năm nay sẽ mang đến một làn gió mát của hy vọng, đoàn kết, hòa bình, thân ái đến cho nhân loại khắp năm châu.
Và những cổ động viên của bóng đá trên toàn thế giới thân mến, xin cứ vững tin và cùng cầu nguyện “xóm Bắc Mỹ” chúng tôi sẽ cống hiến các bạn một mùa đăng cai tuyệt vời!
Để kết thúc bài viết, tôi xin tặng các “fan cuồng” của World Cup câu chuyện mới sưu tầm:
Hai cha con trên đường đi xem một trận đấu World Cup, gần tới sân thì ông bố chợt nhớ là đã để quên vé ở nhà, nên sai con trai chạy nhanh về nhà lấy.
Cậu bé về tới nhà thì nghe tiếng mẹ và một người đàn ông lạ trong phòng ngủ. Cậu vội cầm tấm vé rồi chạy ra sân bóng thì thầm với bố, vừa thở không ra hơi vừa lắp bắp thông báo với bố rằng mẹ có bồ.
Ông bố thở phào:
- Mày làm bố hết cả hồn, bố cứ tưởng mày không tìm thấy vé cơ chứ!
Edmonton, Tháng 6/2026
3.Ký Sự Mường La-Mường Kim-Lai Châu Thanh Hà
1/-
Ngày 17.04.2022
Khi chúng tôi khởi hành từ Tà Xùa, Bắc Yên tỉnh Sơn La đã quá trưa nên đến Ngã Ba Mường Kim, quận Than Uyên tỉnh Lai Châu cách 175km thì bóng tà dương đã chìm khuất sau lưng đồi. Vùng nầy khí hậu hai mùa khô và mưa, là thung lũng bao gồm đồi núi xen kẻ đồng bằng, độ cao chừng 500 m –650 m. Người Thái đông nhất, rồi đến người Kinh, H’Mong, Dao…
Mấy ngày nay trên đường đi thời tiết cứ lúc mưa lúc nắng nên chúng tôi phải dừng lại mặc và cởi áo mưa mấy lần, coi như nhân tiện thư giản gân cốt bớt mỏi vì ngồi mãi trên xe. Đến cột mốc Mường La, tỉnh Sơn La giáp ranh với Mù Cang Chải hai bên phong cảnh hữu tình, có giòng sông (hay hồ) uốn quanh mấy ngọn đồi núi mặt nước trong xanh gần như phẳng lặng, chỉ gợn chút sóng bởi cơn gió nhè nhẹ thoáng qua. Đẹp và thơ mộng quá nên chúng tôi nấn ná khá lâu để ngắm cảnh và chụp hình (tất nhiên rồi). Tối nằm trên chiếc giường êm ái ở homestay Minh Thức, Mường Kim tôi mở ipad tìm hiểu thêm về những nơi mình đã đi qua, đọc thấy mấy link giới thiệu Mường La có đập thuỷ điện lớn nhất nước.*
*Kỳ trước tôi nhớ có kể khi đến Hoà Bình thì người dân cùng truyền thông báo chí địa phương nói hồ thuỷ điện Sông Đà Hoà Bình lớn nhất VN. Sau qua Yên Bái thì báo chí địa phương đó nói hồ thuỷ điện Thác Bà Yên Bái lớn nhất VN. Nghe vậy nên tôi đùa chắc đến tỉnh khác lại có một cái đập thứ ba cũng lớn nhất VN, tưởng nói chơi ai dè có thật. Họ thêm rằng hồ thuỷ điện Mường La chẳng những lớn nhất VN mà còn lớn nhất Đông Nam Á !!!
*Từ đây sắp đến địa đầu đất nước thuộc thượng du toàn rừng với núi nên không thể đốn cây rừng khoét đá núi lấy chỗ chứa nước làm đập thuỷ điện được, chứ không thì trong tương lai chắc chúng ta sẽ có hồ thuỷ điện thứ tư lớn nhất thế giới lắm !!!
Sau một đêm ngon giấc, cơ thể chúng tôi được nạp năng lượng đủ cho hành trình kế tiếp. Tôi khoan khoái ra balcon hít thở không khí trong lành buổi sáng. Vừa mở cửa, cảnh đầu tiên lọt vào mắt tôi là cây xoài với những trái tròn tròn nhỏ xinh ngay cạnh balcon chỉ cần giơ tay ra là hái được trái. Nhìn mấy trái xoài đòng đưa theo làn gió nhè nhẹ thổi, lại nhớ ngày xưa Ngoại chúng tôi có trồng ba cây xoài, sau Tết ra bông trỗ trái, những trái xoài non rụng đầy dưới gốc. Chị em tôi thường quanh quẩn ra lượm trái nào lớp da còn căng bóng đem vào chấm nước mắm đường nhai giòn rụm vị chua chua ngòn ngọt ngon lành, giờ nhắc tự nhiên nước miếng ứa ra hai bên lưỡi !!
Một trong ba cây xoài trồng gần hàng rào lúc đầu tàng lá chưa cao nên khi trái chín chưa bị dòm ngó. Theo năm tháng cây cao lớn dần, cành nhánh phát triển vươn hẳn ra phía đường. Chờ xoài già sắp chín, ban đêm kẻ trộm dùng cây sào chọt cho trái rớt để nhặt. Những trái xoài xanh mượt cạnh đường lần lượt không cánh mà bay mất dần. Thời ấy các loại bánh, trái cây đâu có bày bán quanh năm đầy chợ như hiện giờ, chỉ tới mùa mới có.
Xót ruột muốn bảo vệ giữ gìn mấy trái xoài chín ngon cho đàn cháu sáu đứa, ông Ngoại tối tối gom lá xoài khô rụng làm thảm lót dưới gốc cây, trải chiếu giăng mùng ngủ canh chừng, thế là kẻ trộm không ăn trộm được nữa. Đâu người xa lạ, chính là bà con họ hàng sống sát cạnh nhà tôi chứ ai, bị Ngoại bắt gặp mấy lần.
Tôi thấy Ngoại ngủ dưới gốc cây ngộ nghĩnh giống chúng tôi chơi ”nhà chòi”nên thích lắm, đòi ra ngủ chung với Ngoại để được hưởng cái thú thần tiên cổ tích “Công chúa ngủ trong rừng”, còn tôi thì “Cô bé ngủ dưới gốc xoài” mà người lớn không cho sợ đau lưng và cảm gió.
Nghĩ mà nhớ thương ông bà Ngoại, Ba Má với “những ngày xưa thân ái” làm sao.
*Ngày thơ ơi đã qua mất rồi
Còn niềm tin trong lòng vẫn nở hoa…
…Còn tìm đâu tìm đâu mái nhà
Còn tìm đâu ngôi trường cũ mến yêu
Còn tìm đâu mây buông tóc xoã
Tìm đâu em thơ nho nhỏ
Tìm đâu tuyết sương mẹ già…
(Cuốn Theo Chiều Gió, nhạc Anh Việt Thu)
*Tôi đi tìm lại một mùa xuân
Mùa xuân xưa cũ qua mất rồi
Mùa xuân đã rơi vào dĩ vãng
Mà xuân nay vẫn còn dư hương…
(Tôi Đi Tìm Lại Một Mùa Xuân, nhạc Đoàn Nguyên)
Trở lại với chuyến viễn du. Trong suốt hành trình trú ngụ qua đêm ở các khách sạn hoặc nhà nghỉ khác nhau, tôi chấm điểm nhà nghỉ Minh Thức ở Mường Kim, Than Uyên này tốt nhất về nhiều phương diện. Phòng ốc sang trọng đẹp đẻ, sạch sẽ, rộng rãi, nhất là bathroom trang bị chu đáo từng chi tiết không thua gì khách sạn 3 sao– . Buổi sáng rời đi, tôi cám ơn và khen sự đón tiếp lịch sự, sạch sẽ, chu đáo của hai vợ chồng chủ nhân trẻ, họ rất vui. Tôi còn chụp hình đứng trước bảng hiệu để nếu mai kia có du lịch ngang đây thì nhớ địa chỉ tìm thuê nữa– Nói vậy thôi, chứ tôi đã đến thượng du Việt Bắc hai lần rồi nên chắc không quay lại. Chả bù cái nhà nghỉ ở Đồng Văn lỡ thuê nhầm mụ chủ bác sĩ hống hách, khiếm nhã không tả nổi.
2/-Ngày 18.04.2022
Từ Than Uyên, Lai Châu đến Hà Giang khoảng 250 km-300km tuỳ hướng đi
Chọn Sapa thì đường sẽ dài hơn là trực chỉ Lào Cai, Sapa cũng thuộc tỉnh Lào Cai.
Nếu đi ngã Sapa, sẽ theo đường đèo Ô Quy Hồ, một trong bốn đỉnh đèo nổi tiếng ở miền Bắc, cạnh dãy Hoàng Liên Sơn.
Sợ dọc đường không tìm được quán ăn, nên chúng tôi mua phòng bị mấy hộp xôi mặn, vài món ăn vặt, nước uống. A, phải nhìn nhận xôi Bắc ngon như xôi miền Nam.
Nghiên cứu bản đồ, biết dãy núi Hoàng Liên Sơn chiều dài khoảng 180 km giữa các tỉnh Lai Châu, Lào Cai, Sơn La, Yên Bái. Gọi tên Hoàng Liên Sơn vì trên núi mọc rất nhiều cây cỏ hoàng liên, có nhiều đỉnh mà đỉnh cao nhất là Fansipan 3143 mét, được mệnh danh nóc nhà Đông Dương. Hoàng liên là loài cỏ dại cao khoảng 25–30cm, còn có tên vương chi liên, sâm hoàng liên là dược thảo trị các chứng cao huyết áp, tim mạch , mụn nhọt, an thần, thanh nhiệt…rất hiệu quả.
Tôi nhớ môn địa lý thời tiểu học dạy rằng dãy Hoàng Liên Sơn cao nhất Việt Nam.
Nhiều năm sau, có dịp đọc hàng trăm câu chuyện của chính chứng-nhân-sống-sót kể rằng Hoàng Liên Sơn là một trong những địa danh kinh hoàng tàn khốc đã khắc sâu vào tâm trí họ dấu ấn đớn đau oan nghiệt sẽ đeo mang đến cuối cuộc đời không thể nào quên được. Nghe lòng dâng lên cảm giác xót xa ngậm ngùi !!!
Hai cô cậu trẻ nghe nhắc tên núi thì đòi leo lên đỉnh Fansipan chơi chừng một tiếng rồi hãy đi tiếp đến Hà Giang. Vĩnh An kêu :
–Trời đất, Fansipan cao hơn ba cây số, leo bộ lên leo bộ xuống hơn bảy cây số mà đi một tiếng hả ? Sợ 100 mét hai đứa còn không leo nổi đó chứ. Nếu muốn đến đó chơi thì chúng mình phải ở lại ít nhất vài ba ngày chứ không thể nào tới Hà Giang kịp hôm nay đâu.
Cô bé-ốc-tiêu cãi chày cãi cối:
–Nếu không leo nổi thì ít ra cũng đến được chân núi nhìn cái cho biết.
Nơi nào hai người trẻ cũng muốn đến, nhưng với điều kiện chỉ ghé mắt nhìn rồi biến ngay như tia chớp chứ không cần vào thăm viếng chiêm ngắm, miễn sao là đã từng hiện diện chỗ ni chỗ nớ là đủ.
Tôi để “đám trẻ” quyết định theo ý, không xen vào. Thế là chia hai toán: Vĩnh An chở tôi đi thẳng Lào Cai để qua Hà Giang, chứ không đi qua Sapa mất thêm thời giờ. Vì đằng nào cũng không leo lên đỉnh, còn nhìn từ xa núi nào cũng giống núi nào, trên chuyến viễn du đã đi qua hàng trăm núi non nhìn chưa mãn nhãn chắc.
Họ nhất quyết đến núi Hoàng Liên Sơn bằng được. Số là năm người chúng tôi đi ba xe, mà hai cô cậu là sở hữu chủ của hai chiếc xe kia, nên Thiên Trang vợ của Vĩnh An bắt buộc phải đi theo hai người.
Chính xác là bé ốc tiêu đòi đi, Triệu và Trang phải chìu theo. Nói thêm ngoài đề, cô ốc tiêu nầy so với cả đoàn thì cái gì cũng đều nhỏ nhất: tuổi tác, chiều cao, cân nặng…thế mà thích chỉ huy ra mệnh lệnh luôn cho cả tôi nữa, buồn cười thật.
Khoảng 4 g, chúng tôi đến Hà Giang, tìm thuê khách sạn, tắm rửa thay quần áo đi dạo phố. Tưởng Hà Giang là tỉnh miền núi gần sát biên giới Tàu, đồng bào Thượng đông hơn người Kinh, gần 20 sắc tộc, theo thứ tự : H’Mong, Tày, Dao, Pà Thẻn, Giáy, Lô Lô..v..v. chắc buồn tẻ ai ngờ ban đêm trung tâm phố quán xá đèn đuốc giăng mắc rực rỡ không thua các tỉnh thành khác là mấy. Có lẽ đây là trạm trung chuyển tiếp đón nhiều du khách ngoại quốc muốn đi xem cao nguyên đá Đồng Văn cách 150 km nên nhiều khách sạn hàng quán nhà cửa khá tối tân.
Chúng tôi chỉ ở lại một đêm không đủ thời gian tìm hiểu nhiều về phong tục tập quán mỗi sắc tộc. Cái nhìn tổng quát về y phục phụ nữ, trẻ em gái hoa văn tương tự nhau, chỉ những ai sống gần họ mới phân biệt được, ngoại trừ phụ nữ Dao ngoài áo thì mặc thêm quần bó, còn phụ nữ H’Mong mặc váy kèm áo. Đặc điểm chung nam phụ lão ấu là chiều cao của họ rất thấp bé, ốm yếu. Thế mà trước nay tôi hình dung dáng dấp họ cường tráng mạnh mẽ cao ráo chứ.
Toán kia mãi đến gần 10 g đêm mới đến, nín im chả nghe khoe khoang vụ leo núi. Sau đó Trang kể đâu có leo bộ nổi, họ có bán vé télécabine đưa lên núi nhưng giá quá mắc hai đứa nó không chịu mua (bởi thiếu nhà tài trợ là tôi 🤪), rốt cuộc chỉ đứng ngoài cổng chưa đến được chân núi rồi quày quả ra đi, gặp mưa chán phèo.
Tất nhiên Hà Giang cũng có đặc sản như các vùng miền khác, họ giới thiệu ít nhất 10 món mà tôi có thể ăn vài món như xôi ngũ sắc của người Tày, thắng dền, bánh tam giác mạch. Còn lại thì tôi không động tới, dù chỉ nếm thử cho biết, nhất hạng là món “thắng cố”.
A, coi chừng nhầm lẫn với “thắng dền”.
Thắng dền tức chè trôi nước nhân đậu xanh hay đậu đỏ với nước đường hoa mai, gừng, mè, đậu phộng rang. Nhìn mấy viên chè tròn nhỏ xinh xắn xen lẫn bột pha màu tím lá cẩm đựng trong cái chén cũng nho nhỏ rất dễ thương hấp dẫn.
Còn thắng cố, ôi chu choa cách đây gần 5 năm tôi ra Sapa với vợ chồng chị bạn, được người thân của họ hướng dẫn đi chơi, có giải thích món thắng cố chế biến từ phân trong ruột non của ngựa, nấu với xương cùng lục phủ ngũ tạng hầm bà lằng bò heo lẫn lộn. Họ sẽ cho các gia vị để giảm bớt mùi như lá chanh, hoa hồi, thảo quả ( là gì nhỉ ?). Tôi tưởng anh ấy nói đùa, ai ngờ là sự thật. Bình thường tôi đã chẳng ăn tim gan nội tạng của bất cứ con gì – ngoại trừ mề gà vịt– huống chi món thắng cố có phân trong ruột non con ngựa !!!
Tôi quen một cô bạn người Lào. Cô kể đám cưới hay những lễ lớn của người Lào cũng nấu món súp với phân lấy trong ruột non của bò để đãi mà bắt buộc cô dâu chú rể phải ăn, vì cho là đem lại may mắn. Chồng cô ấy là dân Thuỵ Sĩ chính gốc cũng cố nuốt nhưng không biết. Ăn xong cô mới nói thật khiến anh ta ói mửa quá trời.
Mấy giai thoại nầy tôi viết không phải với mục đích chê bai, mà chỉ muốn ghi lại ẩm thực đặc sản của từng vùng miền. Người địa phương đã quen ăn từ lúc nhỏ thì món ấy họ thấy ngon, nhưng với người chưa từng ăn thì khẩu vị khác hẳn. Chẳng hạn người Việt thèm ăn nước mắm, người Tàu chỉ ăn nước tương, Tây nghe mùi đã bỏ chạy ngàn dặm*
*Hình như hiện nay nhiều dân Tây trẻ tập ăn và thích ứng nước mắm rồi.
Riêng tôi món phô mai (fromage) phải mất năm sáu năm cho cái mũi quen dần mùi thì tôi mới thưởng thức và thấy ngon được. Nhớ lại bữa tiệc đám cưới tôi, lúc sắp kết thúc để qua phần ăn tráng miệng nhà hàng mang dĩa phô mai đầy ụ đủ các loại, phía trên xếp chùm nho, dâu, múi cam, đào,… trang trí (theo thói quen người Tây phương thì sau khi xong món chánh, kế tiếp phải có dĩa phô mai ăn kèm bánh mì thì mới gọi là bữa ăn đúng bữa ăn Ắt Có Và Đủ, thiếu nó thì coi như bữa ăn chưa hoàn tất. Cô em chồng thấy tôi không ăn được phô mai nên đưa nho tím mời tôi. Tôi cám ơn cầm lấy, rứt một trái cho vào miệng, cố lịch sự lắm nhưng vẫn không thể nào nuốt trôi và giấu được nét mặt nhăn nhó bởi cái mùi nồng của sữa bò lên men bám vào vỏ nho. Nhìn điệu bộ tôi ai nấy đều cười thông cảm, không nài ép nữa.
4. Cô gái mang trái tim của người yêu - Phần 13 Phan Thái Yên Phan Thái Yên Bạch Liên
Nhìn vào bản đồ thế giới, mỗi quốc gia có hình thể riêng biệt cho đất nước của mình. Vuông, tròn, tam giác, hình chữ nhật… đã yên bình nằm hiền hòa, chen chúc nhau trên năm thềm lục địa. Trái đất tròn xoe mũm mĩm xoay quanh cái trục vô hình, không bao giờ ngừng nghỉ như một điều thần kỳ bí hiểm.
Năm thềm lục địa nổi trôi trên mặt đại dương, ôm tròn trái đất như run sợ bị rớt rời ra từng mảnh vụn, vì chung quanh là bốn thần biển mênh mông, luôn bao trùm cả bề mặt che kín quả địa cầu.
Biển có sức mạnh vô thường và diện tích cũng vô biên, vì ngoài khơi trùng trùng điệp điệp không hết tầm mắt thế nhân. Dưới đáy vực sâu thăm thẳm là nguồn tài nguyên vô tận, nằm tiềm ẩn trong lòng trái đất.
Con người chúng ta may mắn được sinh ra như những thân cây đời. Theo dòng thời gian, thân cây xanh tươi sum sê đâm chồi nẩy lộc, sanh trái ngọt ngào. Nhờ vậy, bây giờ con người chằng chịt lan rộng, y hệt như họ đang giăng dây kéo dài dân số ra xa hơn.
Con người càng ngày càng đông, hiện diện khắp năm châu bốn bể. Thật tuyệt vời và vô cùng quý báu, vì những thân cây này biết đi, biết nói, biết vui biết buồn…
Điều kỳ thú quan trọng nhất là, con người có bộ óc thông minh, biết cả suy tư, biết nhận thức điều nào sai hay đúng.
Xa xưa ai tạo con người
Thông minh trí óc, cùng lời nói hay
Biết là trái đất tròn quay
Xoay quanh một trục thành ngày và đêm
MAY 27 - 2026
Bạch Liên Hồ Thụy Mỹ Hạnh Hồ Thụy Mỹ Hạnh Hoàng Long Hải Hoàng Long Hải Đinh trọng Phúc Đinh trọng Phúc 9. VỀ “CHUYỆN NGỦ” CỦA ĐẶNG XUÂN XUYẾN PHƯƠNG VIỆT KHÁNG PHƯƠNG VIỆT KHÁNG IV. Hộp Thư Toà Soạn
Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 286 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tớị Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương laị
Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:
1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
xin gửi email về GiaoMua2025@gmail.com
Ðịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao Muà
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
1. MÙA HÈ VĨ ĐẠI 2026
Cho những trái tim Sài Gòn vẫn đập nhịp 70s
Nhân lên phiên đã khá lâu từ lúc chiến hạm sắp vào hải phận Vùng I nhưng chiếc Hộ Tống Hạm sắp mãn công tác vẫn chưa thấy tăm hơi để bàn giao vùng. Thường thì chiến hạm rời vùng hay lãng vãng ngoài khơi Duyên Đoàn 15 Chu Lai để “bắt tay” xong là đổi cấp tăng tốc độ nhảy sóng trực chỉ về Sài Gòn lợi được ba bốn giờ hải hành.
Có tiếng hô vào hàng của anh Hạ sĩ Giám lộ là người đầu tiên trông thấy Hạm Trưởng lên Đài Chỉ Huy. Nhân đứng nghiêm chào rồi nhường chổ cho ông đến cạnh bàn Hải đồ. Tay cầm thước Parallel, tay bút chì ông chăm chú nhìn vùng biển bên ngoài Hải Lăng, Quảng Trị hồi lâu rồi vẽ một một hình chử nhật dài và hẹp khá sát bờ từ Phá Tam Giang lên đến Cửa Việt.
Thời gian tới đây chiến hạm sẽ đi tuần gần bờ dọc theo biển Quảng Trị để yểm trợ hải pháo khi cần…Thiếu úy Nhân, lệnh tôi cho gọi tất cả Sĩ quan Hải hành và nhân viên Giám lộ lên ngay Đài Chỉ Huy. Tôi sẽ có tiêu lệnh trong Sổ Hải hành nhưng muốn thông báo chung một lần cho mọi người.
Hạm Trưởng vẽ hải trình mới nối từ điểm làm point Nhân vừa chấm chừng mười phút trước, đường chì kéo thẳng qua cửa Đà Nẳng rồi dừng ở phía ngoài Chân Mây, Lăng Cô.
Thiếu úy Nhân tiếp tục hải hành theo cấp tôi vừa vẽ, không cần tăng tốc độ và đừng bận tâm việc bàn giao với HQ12. Chiến hạm nầy đã nhận lệnh ở lại Vùng I hai-ba tuần nữa để cùng với mình phối hợp yểm trợ hải pháo.
Nhân vội vàng đo phương giác đường hải trình rồi chấm point mới, cái tam giác nhỏ chỉ nhích khỏi đường chì không đáng kể. Anh bảo người Hạ sĩ Giám lộ truyền lệnh cho phòng lái điều chỉnh vào cấp hải hành mới.
Hạm Phó, Sĩ quan Đệ Tam, Sĩ quan Giám lộ là một Đại úy Đoàn viên cùng nhóm Sĩ quan Hải hành lục tục lên Đài Chỉ Huy. Nhân nháy mắt nhìn Hạm Phó vừa dập lửa ống tẩu bỏ vào túi nhưng mùi Half and Half vẫn thơm vương vấn không giấu đi được.
Dàn Sĩ quan ngạc nhiên nhìn nhau, hôm nay câu chào của Hạm Trưởng không có phụ đề bằng tiếng Đan Mạch như thường lệ. Nét mặt nghiêm trang hiếm thấy của ông Hạm Trưởng Cao Bồi khiến mọi người cảnh giác chờ đợi.
Hạm Phó có gì mới từ HQ12 báo cho mọi người biết.
Thưa Hạm Trưởng, phòng Vô tuyến cho hay HQ12 báo đã rời vùng Cửa Việt, muốn bàn giao với mình ngoài khơi Đà Nẳng. HQ12 sẽ vào Căn cứ Yểm trợ Tiếp vận Đà Nẳng lấy dầu, nghỉ bến 24 giờ sau đó trở ra cặp kè với mình.
Hạm Trưởng gật đầu, hắng giọng…Các anh biết rồi đó, gần hai tháng trước Cọng sản Bắc Việt đánh chiếm Đông Hà Quảng Trị, họ đã pháo bừa bải ngăn không cho dân chạy loạn vào Huế Đà Nẳng gây nên cảnh chết chóc trên “đại lộ kinh hoàng”. Nhưng những ngày này trên cửa miệng người dân Huế, Quảng Trị, Mỹ Chánh đang chờ hồi cư về lại quê hương chính là câu nói “Tướng Trưởng về rồi” với niềm hy vọng cao hơn bao giờ hết.
Trong vài ngày nữa, vị Tư lệnh mới của Quân đoàn I sẽ phát lệnh bắt đầu Chiến Dịch Lam Sơn 72 để phản công tái chiếm Quảng Trị và Cổ thành Đinh Công Tráng. Hai Sư Đoàn Dù và Thủy Quân Lục Chiến đã được tung vào trận chiến sinh tử này. Hải Lăng, quận duyên hải thuộc Quảng Trị chính là vùng Hải Quân có trách nhiệm yểm trợ hải pháo.
Chúng ta sẽ tuần tra cận duyên để hoàn toàn sẳn sàng cho mọi tình huống. Sĩ quan đương phiên phải luôn luôn biết rõ vị trí chính xác của chiến hạm, quan sát cẩn thận mọi di chuyển khả nghi trên bờ, sẳn sàng khi có lệnh vào Nhiệm sở Tác chiến. Mọi người đặc biệt chú ý, một Hải đoàn Đặc nhiệm - Task Force 77 - của Đệ Thất Hạm Đội gồm nhiều Khu trục hạm, Tuần dương hạm sẽ vào vùng. Ngoài ra còn có hai Hàng không Mẫu hạm ở bên ngoài trực tiếp yểm trợ phi pháo.
Giao thông trong vùng có lúc sẽ bị “kẹt xe”, Giám Lộ phải chú ý cẩn thận tín hiệu cờ đèn từ mấy anh lớn DG, DDG để “tránh voi” khi cần.
Hạm Trưởng nhìn đồng hồ.
Từ giờ cho tới nửa đêm tôi sẽ cho thực tập Nhiệm sở Tác chiến để mọi người ôn bài sẳn sàng khi nổ đạn thật…Quyết định vậy đi!...Ông cao giọng nói câu bế mạc cố hữu của mình trước khi quay người bước xuống cầu thang.
Hạm Phó vỗ vai Sĩ quan Giám Lộ.
Đại úy cấp tốc mở lớp “luyện thi” cho mấy thằng em Astro Boy Giám Lộ, nghĩ bến lâu quá quên nghề hết ráo rồi…Sĩ quan Trưởng Khẩu cũng nên coi lại súng đạn với xạ thủ trong nhóm và đừng quên áo giáp, nón sắt, ống đeo.
Nhân nhớ lại những ngày thực tập hải hành trong vịnh Newport, anh nói với người Sĩ quan Giám Lộ.
Nhớ thời cadet ở OCS, tôi học tủ tích-tè đánh đèn câu “Men of War make a hole” vậy mà vào test ngon ơ. Mỗi khi thấy câu này là biết anh to con muốn đuổi mấy thằng nhóc lạng quạng trước mặt đi chổ khác chơi.
Người sĩ quan Giám Lộ gật đầu… Đúng đó! Hồi lãnh chiếc nầy ở New York, thời gian thực tập để hải hành về Việt Nam, nhóm Giám Lộ trên tàu cũng được học khá nhiều về cờ đèn nhưng đánh đèn được xài nhiều hơn.
Sau khi tan ca, ăn trưa xong Nhân gặp nhóm hạ sĩ quan và thủy thủ Trọng Pháo thuộc khẩu đại
bác 76.2 ly trước boong mũi mà anh là trưởng khẩu. Nhân ngồi vào ghế kiểm xạ với nón sắt, áo giáp, ống nghe cùng với nhóm ôn lại những thứ tự cần thiết để tác xạ khẩu đại bác cho chính xác và an toàn theo lệnh từ Đài Chỉ Huy. Nhóm Trọng pháo chào Nhân trở về khu sinh hoạt của họ sau khi anh hẹn sẽ cùng nhau xuống hầm mủi kiểm soát hầm đạn trước giờ ăn tối.
Anh đứng lại trước mủi tàu. Trong vô thức anh dừng đúng vị trí nơi đã chụp tấm hình cô gái Sài Gòn kiều diễm đứng trước pháo tháp. Nhân nhớ người yêu...
Biển mùa Hè xanh mênh mông dưới khoang trời cao không một vẩn mây. Trời vừa ngã chiều, nắng còn gắt nhưng từng làn gió biển thổi qua boong tàu giúp Nhân cảm thấy dễ chịu. Anh phóng tầm mắt nhìn về hướng chiến hạm đang lầm lủi tiến tới, dần bỏ lại sau lưng những địa danh quen thuộc trên hải đồ như Cù lao Chàm, Cửa Đại, bán đảo Sơn Chà…Anh biết nơi vùng biển chiến hạm sẽ đến, trong đất liền mùa hè đang đổ lửa xuống Mỹ Chánh, Quảng Trị, Cổ thành Đinh Công Tráng,Triệu Phong, La Vang, Đông Hà…Những đơn vị thiện chiến của Quân lực đang đếm từng giờ từng phút để khai hỏa mở màn Chiến dịch Lam Sơn 72 tái chiếm quê hương xóm làng đã mất vào tay địch hơn hai tháng trước.
Nhiệm sở Tác Chiến thực tập đến sớm hơn Nhân nghĩ. Anh vừa từ boong mủi xuống phòng chưa lâu thì tiếng còi vào nhiệm sở đã cáu kỉnh vang lên. Khẩu đội đại bác 76.2 ly của Nhân vừa mới ôn tập, ai cũng biết rõ phần việc của mình nên mọi người thao tác ăn ý, không bị nghe “chửi”. Ngay sau hồi còi giải tán nhiệm sở, chúng tôi liền xuống hầm đạn chỉnh đốn, sắp đặt lại đôi chút để khỏi sợ bị “kẹt đạn” lúc lâm trận.
Nhân nhận ca đi phiên từ Huy bàn giao lúc nửa đêm. Thật ra anh đã lên đài chỉ huy từ lúc vầng trăng rằm tròn vằng vặc còn chênh chếch giữa trời đêm. Phúc Quang rời đơn vị đã vài tháng nhưng anh vẫn còn giữ thói quen ngắm trăng rằm nghe nhạc chờ lên ca lúc trăng đã xa xôi chót vót đỉnh trời. Huy chấm point, lại đổi cấp cho chiến hạm hướng vào bờ. Anh cười.
Sorry nha, không thể chạy theo trăng cho Niên trưởng ngắm rồi. Vừa thay ca Hạm trưởng đã lên Đài Chỉ Huy vẽ hải trình chạy zít zắc ra vào vùng Phá Tam Giang cho tới khi có lệnh mới.
Nhân đổi thế ngồi, dựa lưng vào cột radar phía sau Đài Chỉ Huy trao đổi vài câu bâng quơ với Huy rồi lặng lẽ nghe nhạc nhìn trời.
Vùng biển bên ngoài phá Tam Giang nhuộm ánh trăng khuya. Bãi cát dài lặng lờ trong màu trăng hư huyễn nằm im xuôi nghe biển rì rào. Nhân nhắm mắt, mường tượng trở về…Sau độn cát dài uốn lượn hình hài của gió là quê hương anh một thuở lẳm đẳm dắt bồng. Huế. Bến Ngự, Kim Long, những sớm mùa đông mưa lạnh và ổ bánh mì nóng dòn vừa lấy ra khỏi bao vải dày của người bán rao đứng bên cửa sổ mở hé. Ngon chi lạ.
Hai năm ở Huế trôi qua với hình ảnh ngôi nhà có nhiều bậc cấp của Ngoại ở gần chợ Bến Ngự và ngôi nhà vườn rộng thâm u của Nội ở Kim Long.
Những chiếc dù khác màu treo lủng lẳng dưới hàng hiên nhà Ngoại vào những ngày mưa dầm. Có nhiều ngày mưa như thế ở Huế, mưa từ sáng tới tối, tí tách vào đêm. Một ngày tạnh hiếm hoi thằng bé được Ngoại cho cầm dù theo ông đi coi nước lụt. Nhìn dòng nước đục cuồn cuộn từ ngả Phú Cam trôi về như muốn đâm sầm vào cầu Bến Ngự, đứa bé sợ hải nắm chặt lấy tay Ngoại quên cả sự e dè thường ngày. Thân cầu Kho Rèn, Nam Giao chìm thấp, chới với trên mặt nước đang hồi thịnh nộ. Bờ sông ngắn và dốc thường ngày với những bến giặt có nhiều bậc cấp giờ đây đã chìm trong nước. Thằng bé thích thú theo ông Ngoại lội qua khoảng đường lắp xắp nước trước cổng vườn Viễn Đệ. Đôi chân đứa bé chìm ngập lên tới háng trong cặp bốt nhà binh màu cứt ngựa của người cậu. Chiếc dù vàng bung rộng chụp xuống thân hình bé nhỏ. Nhìn từ xa, trông như Ngoại của hắn đang dẫn một cái nấm biết đi.
Ở Kim Long, ông bà Nội đã qua đời từ lâu nên ngôi nhà trong khu vườn rộng nhiều cây trái bỏ không chẳng ai ở ngoại trừ những ngày cúng giổ. Thỉnh thoảng chỉ có một bà O già dẫn người đến bán khoán trái cây tới mùa như thanh trà, nhản, dâu, mít…để lấy tiền lo việc tu sửa, thờ tự. Ba Mẹ dẫn bầy con ba đứa đến sống ở đó một năm trước khi dọn hẳn vào Đà Nẵng. Chẳng còn sót chi nhiều trong trí nhớ ngoài vị chua ngọt hấp dẫn trẻ con của dâu của thanh trà, căn hầm bí mật góc vườn đón đồng chí Đại Việt của Ba chống ông Diệm trốn ra Chiến khu Ba Lòng. Một lần Ba Mẹ dẫn về làng Nội Kế Môn ăn Tết. Chưa hết háo hức sau chuyến xe đò từ Kim Long về Đông Ba, ba anh em đứng bên cha mẹ lạ lẫm chờ xuống ghe ở bến đò Gia Hội. Đò đi gần nửa ngày sông thì về tới Làng. Tháp chuông nhà thờ Thanh Hương cao vút trong nắng chiều. Tiếng chuông ngân đổ dài theo đường quan xuống tận bến đò Đại Lược như lời chào đón con cháu về thăm. Dọc hai bên đường làng là những ngôi nhà thờ họ, lăng mộ ôm quanh, cát trắng in hình cỏ may bay đùa trong gió biển quyện với hương khói nhang trầm thơm suốt mấy ngày đầu năm…
Vài trái hỏa châu vụt sáng bầu trời đêm phía trong Phá Tam Giang khiến Nhân tỉnh giấc mơ màng. Nhìn đồng hồ đã gần nửa đêm, anh rời chổ ngồi đi về phía bàn Hải đồ. Huy vừa chấm xong point cuối của ca hải hành để bàn giao. Thủy thủ quan sát và nhân viên Giám lộ trong nhóm của Nhân đang lục tục bước lên Đài Chỉ Huy. Anh dùng ống dòm nhìn kỷ ba điểm làm point quen thuộc trên đất liền, nhanh chóng dùng hải bàn đo phương giác của chúng, viết xuống giấy rồi dùng thước Parallel kẻ ba đường tương ứng lên hải đồ chấm point đầu tiên cho ca của mình…Huy ngáp dài rời Đài Chỉ Huy, Nhân nói theo…Còn cơm với thịt gà kho sả ớt để dành trong bếp đó…OK, chắc để mai ăn sáng, giờ thì chỉ muốn “đo ván” thôi…
Con tàu lầm lủi zít zắc ra vào theo hải trình như muốn thi gan với thời gian nửa khuya đang cạn dần về sáng. Anh nhân viên Giám lộ sau một lúc lâu tập dợt đánh cờ, đánh đèn (không bật sáng) yên lặng đứng cạnh hải bàn lơ đãng nhìn mặt biển khuya loang loáng ánh trăng mơ hồ. Nhân cùng anh thay phiên tìm đo phương giác các điểm trên bờ rồi chấm point lên hải đồ và cập nhật sổ hải hành. Hai thủy thủ vẫn chăm chú quan sát bờ biển với ống dòm và theo lệnh thay nhau bấm gọi phòng Radar, Vô tuyến để nghe báo cáo tín hiệu tàu thuyền lạ hoặc độ sâu nước biển lúc tàu vào gần bờ.
Khoảng hai giờ sáng phòng Radar báo cáo vừa phát hiện tín hiệu chiến hạm Hải quân Mỹ đang di chuyển từ ngoài khơi vào vùng biển Quảng Trị. Nhân vội vàng chạy xuống phòng Radar để xác thực. Anh đang chăm chú quan sát ba chấm xanh lục huyền ảo chập chờn xuất hiện ở vòng ngoài cùng trên màn ảnh radar thì giọng Hạm trưởng vang lên từ phía sau.
Tôi đã nhận báo cáo từ Đại diện Hải quân ở Bộ Chỉ Huy Tiền Phương…Một giờ nữa Chiến dịch Lam Sơn 72 sẽ chính thức bắt đầu lúc ba giờ sáng do nhiều tiểu đoán Dù vượt sông Mỹ Chánh đánh lên hướng Bắc mở màn cho cuộc phản công tái chiếm Quảng Trị, nổ lực lấy lại Hải Lăng ở phía Đông cũng là ưu tiên hàng đầu.
Ông chỉ vào Radar.
Đây là mấy chiếc Tuần Dương Hạm của Đệ Thất Hạm Đội sẽ trực tiếp yểm trợ hải pháo cho Hải Lăng bắt đầu rạng sáng nay. Còn hai Hàng Không Mẫu Hạm ngoài xa nữa…có nghĩa là cả tá DD, DDG đang lòng vòng ngoài đó.
Nhân theo sau Hạm Trưởng rồi hô lớn “Vào hàng, phắc” lúc hai người vừa ló đầu lên đến Đài Chỉ Huy. Anh mỉm cười liếc nhanh ba người lính lúc này đã tỉnh như sáo. Ở bàn Hải đồ, Nhân chỉ vào điểm làm point anh vừa chấm ngay trước khi chạy xuống phòng Radar, hỏi ông.
Commandant muốn đổi cấp chạy lên hay tiếp tục chờ ở đây?
Hạm Trưởng trầm ngâm nhìn về phương Bắc, mắt dõi theo dãi bờ biển nằm im lìm dưới màu trăng khuya về sáng. Ông vẽ đường hải trình mới bắt đầu từ Phá Tam Giang dọc theo duyên hải lên đến Hải Khê, một làng chài cực Đông của quận Hải Lăng.
Gõ gõ đầu viết chì vào điểm đánh dấu X trên đường hải trình, ông dặn dò…Anh cho chiến hạm chạy theo cấp tôi mới vẽ, cách bờ không quá hai hải lý, chạy tốc độ chậm, khi lên đến gần dấu X thì báo ngay cho tôi. Cảnh giác và sẳn sàng! Nên nhớ, Hải Khê chỉ gần ba hải lý về phía Bắc của dấu X nơi bắt đầu vùng tạm chiếm đang bị địch quân kiểm soát. Lúc đó chúng ta hoặc sẽ vào Nhiệm sở Tác chiến chờ lệnh Bộ Chỉ huy Tiền Phương, hoặc chiến hạm Đệ Thất Hạm Đội lúc đó nếu xuống gần thế nào cũng múa cờ đánh đèn với mình, nói chuyện với họ xong rồi tính.
Nhớ làm point thường xuyên và chăm chú quan sát động tỉnh trên bờ. Nếu gặp tình huống khẩn cấp hay bị bắn hảy lùi ngay ra khỏi tầm rồi lập tức báo cáo cho tôi…Hạm Trưởng vỗ vai Nhân rồi nhanh chóng rời Đài Chỉ Huy.
Biển êm. Con tàu đã giảm tốc độ, tiếng sóng va nhẹ vào thành tàu róc rách đều đều nghe như tiếng vỗ về. Người Giám Lộ vẫn chăm chú quan sát bằng ống dòm cả hướng Bắc và ngoài khơi để kịp thời phát hiện nếu chiến hạm Mỹ đánh đèn phát tín hiệu. Hai chàng Thủy thủ trẻ căng mắt chống chọi với cơn buồn ngủ cố gắng rà soát vùng đất liền bằng ống dòm từ bãi biển vào sâu trong dãy độn cát mấp mô nối dài không bỏ sót bất cứ dấu hiệu khả nghi nào. Qua chiếc ống dòm hồng ngoại, Nhân chăm chú quan sát những thuyền chài thúng câu nằm úp trên cát bất động.
Biển trời lúc này màu sáng của trăng biến mất dần nhường chổ cho gam màu xam xám của hơi nước sương trời và gió quyện, ánh mắt thèm ngủ ngờ ngợ đường chân trời khi hiện lúc biến tưởng chừng không thực. Trong không gian xám đặc âm thầm chờ sáng dần hiện ra những đường bay phản lực như từng sợi mây mỏng trắng mờ từ khơi xa chồng chéo giăng qua bầu trời rồi sâu hút mất tăm vào đất liền giăng mờ dáng núi. Từng chiếc B52, phóng pháo cơ phản lực từ độ cao ngút mắt bay qua để lại dư âm của từng loạt bom rơi tưởng chừng không dứt nghe rền tưởng sấm chuyển mưa.
Point vừa chấm gần như nằm chồng lên dấu X trên hải trình. Nhân gọi phòng Vô Tuyến mời Hạm Trưởng lên Đài Chỉ Huy rồi gọi Radar nghe báo cáo vị trí của chiến hạm Mỹ. Ngay lúc đó, anh nhân viên Giám Lộ cho hay vừa nhìn thấy ba chiến hạm hiện ra trong ống dòm như ba chấm nhỏ nổi lên khỏi đường chân trời mờ sương.
Tiếng hô vào hàng vang lên, Nhân và nhóm đi phiên nghiêm chào Hạm Trưởng vừa lên Đài Chỉ Huy. Ông nhìn các điểm làm point trên hải trình và nhật ký hải hành anh mới vừa cập nhật, khoảng cách của chiến hạm Mỹ do phòng Radar báo cáo và hiện có thể nhìn thấy bằng ống dòm.
Trên ghế Hạm Trưởng, ông cho gọi Hạm Phó và Sĩ quan Giám Lộ lên Đài Chỉ Huy gấp trong lúc chồm người dùng ống dòm chăm chú quan sát quanh vùng biển và dãi đất liền thuộc quận Hải Lăng nơi một lần nữa sắp đỏ rần chiến trận.
Trên bầu trời từng phi đội phóng pháo cơ tiếp tục bay từ ngoài khơi vào sâu trong đất liền để lại từng sợi mây trắng thẳng tắp giăng chồng lên những luồng mây cũ xoắn chen nhau gió xé tả tơi. Tiếng gầm phẩn nộ tiếp nối nhau đến từ cuối trời của từng đoàn phản lực thét gào cơn cuồng nộ chiến tranh.
Hạm Phó và Sĩ quan Giám Lộ lắng nghe Hạm Trưởng cập nhật tình hình, họ bàn bạc hồi lâu rồi ông rời ghế đứng dậy…Quyết định vậy đi! Hạm Phó điều khiển hành quân yểm trợ hải pháo của chiến hạm. Liên lạc ngay với Bộ chỉ huy Tiền Phương để nhận tọa độ và thời gian tác xạ, thương lượng mục tiêu cho tầm bắn của đại bác 76.2 và Bofors 40 trên chiến hạm…Ông nhìn Sĩ quan Giám Lộ, chỉ về hướng Bắc nơi ba chấm nhỏ đang hiện dần trong ánh sáng đầu ngày sương sớm chưa tan.
Anh lo chuyện cờ đèn ở Đài Chỉ Huy với các Astro Boys thân tín của mình và làm trưởng phiên trong thời gian Nhiệm sở Tác chiến đồng thời giúp huấn luyện hai sĩ quan mới chưa solo được sau khi Thiếu úy Nhân xuống ca.
Hạm Phó dợm chào đi xuống phòng Truyền Tin - Radar nhưng phải dừng bước lắng nghe Hạm Trưởng dặn dò tiếp.
Mình sẽ bắn dọn bãi bằng mấy dàn 20 ly lúc tàu tiến gần bờ. Chiến hạm sẽ vào Nhiệm sở Tác chiến ngay khi có “shopping list”.
Nhìn vẻ đắn đo của Hạm Phó, ông chép miệng.
Tiếc là tầm bắn của 76.2 ly chẳng bằng ai, nhưng tôi muốn mình bắt đầu tác xạ trước khi mấy ông thần DD, DDG của Đệ Thất Hạm Đội vào vùng. Chờ họ dàn hàng ngang nả ra-phan (rafale) dàn đại bác 127 ly, 145 ly xong rồi mình mới bóp cò từng viên 76.2 ly thì bĩ mặt quá…
Phòng Radar gọi lên báo cáo…Ba tuần dương hạm hướng Bắc có vẽ không tiến sâu xuống mà đang lãng vãng trong khoảng 4 hải lý cách bờ biển, đồng thời ngoài khơi ba khu trục hạm tiếp tục trực chỉ về phía bờ biển Quảng Trị.
Chắc họ chuẩn bị vào đội hình hàng ngang sáu chiếc để bắt đầu tác xạ…Hạm Phó hấp tấp rời Đài Chỉ Huy xuống phòng Radar.
Nhân làm point, báo cáo.
Chiến hạm đã vào vùng biển bên ngoài Hải Khê. Comandant muốn chạy tiếp hay quay lại.
Hạm Trưởng đang nói chuyện với Hạm Phó ở phòng Truyền Tin, ông quay nhìn anh gật đầu.
Tiếp tục chạy theo hải trình và tăng cường theo dõi động tỉnh trong đất liền.
Sĩ quan Giám Lộ đích thân theo dõi vị trí các chiến hạm Mỹ để nhân viên Giám Lộ tiếp tay hai Thủy thủ quan sát dãi bờ biển nằm nhờ nhờ bất động trong ánh sáng đầu ngày.
Hạm Trưởng có vẽ bất bình với báo cáo của Hạm Phó về nội dung điện đàm với Đại diện Hải quân ở Bộ Chỉ Huy Tiền Phương. Ông gắt gỏng…Anh cho người mang ngay danh sách tọa độ lên Đài Chỉ Huy, nhắc cho họ nhớ…Chiến hạm không phải là xe lội nước.
Anh nhân viên Truyền tin rụt rè trao danh sách tọa độ yêu cầu yểm trợ hải pháo, Hạm Trưởng nhìn qua rồi lệnh cho Nhân cẩn thận chấm chúng lên Hải đồ. Ông chăm chú dò soát hai nhóm tọa độ rải rác phía bờ Đông Bắc sông Ô Lâu trong địa phận tỉnh Quảng Trị. Khung tọa độ gần sông là mục tiêu tác xạ của Đại bác 76.2 ly, khung gần bờ biển hơn sẽ giao cho Bofors 40 ly.
Hạm Trưởng đăm đăm nhìn cái thước Parallel nối thẳng khung tọa độ gần sông Ô Lâu với vị trí của chiến hạm rồi khẻ gật đầu quyết định.
Anh chấm point mới, kẻ một hải trình ngắn từ đó vào cách bờ khoảng 1000 yards, cấp 270.
Nhân nhanh chóng thi hành. Hạm Trưởng hài lòng nhìn hải trình mới.
Chuẩn bị hải hành bằng độ sâu. Lấy bảng thủy triều, gọi Radar-Thám xuất sẳn sàng đọc máy dò Fathometer là vừa.
Hạm Trưởng nhanh chóng đến trước hải bàn ra lệnh cho phòng lái…Máy tiến 1. Tay lái hết bên trái…Ông nhìn mũi chiến hạm từ từ quay qua trái, nhìn hải bàn quay, ước tính rồi hô lớn… Tay lái số không…Lái thẳng. Cấp 270.
Mủi tàu quay chậm lại rồi dừng hẳn lúc hải bàn yên vị ở cấp 270.
Nhìn đồng hồ đã gần 4 giờ sáng, Nhân làm point cuối và cập nhật sổ hải hành để chuẩn bị bàn giao cho sĩ quan ca tới. Anh mỉm cười chào anh chàng Chuẩn úy mới tân đáo, đi chuyến công tác “con so” vừa rụt rè chào tay khi bước lên Đài Chỉ Huy. Sĩ quan Giám Lộ, ông Đại úy Đoàn viên vui tính, với ống dòm trước ngực bước về bàn Hải đồ nhìn qua hải trình và nhật ký hải hành rồi thoăn thoắt làm point bàn giao. Ông gật đầu nhìn Nhân.
Ngon rồi thằng em. Xuống ngủ bù một giấc đi cho đã!
Nhân cười.
Chưa đâu, phải tìm giúp ông Thầy bảng thủy triều ít xài tới đang trốn đâu đó trong chồng hải đồ…O bế vậy thôi, còn đòi hỏi gì nữa phải không!?
Ông Đại úy Giám Lộ thoải mái.
Cho chú mày biết, tao là người duy nhất trên HQ13 được Câu lạc bộ Vùng I Duyên Hải cho ký sổ đó. Chuyện nhỏ, vào nghĩ bến mình tính.
Ông chỉ tay vào vùng dọc bờ biển trên Hải đồ…Mấy chục cây số dọc theo bờ từ Phá Tam Giang ra tới Cửa Việt khá thẳng và lài. Nhìn những đường chỉ độ sâu trên Hải đồ sẽ thấy chúng cách nhau khá xa…Hải hành gần bờ ở đây giống như nhậu Ông Già Chống Gậy pha nước dừa, êm lắm nhưng xỉn lúc nào không hay và lúc đó thì chỉ có thể bơi cạn.
Ông kéo người sĩ quan Ô-mê-ga-chưa-cắt-chỉ đến bên Hải bàn, giúp anh nhận biết những điểm đặc biệt trong đất liền và dọc bờ biển dùng để làm point rồi nhìn anh ta đến hải bàn đo ba phương giác, viết ra giấy. Sau một lúc kéo thước Parallel cũng đã hiện ra cái tam giác khá lớn cạnh point ông Sĩ quan Giám lộ vừa chấm. Giọng ông trêu chọc mà chân thành.
Nghịch lý ở đây là anh trả bài càng nhiều cái tam giác càng nhỏ lại…Ông chỉ lên những points chấm khá đều nhau trên hải trình…Ông cười đểu…Cho tới khi nào nó bót như của thiếu úy Nhân là vừa. Một trong vài lý do khiến nó không chụm nhỏ lại là vì anh đo còn chậm quá. Nên nhớ chiến hạm không đứng yên chờ anh đo xong mấy phương giác đó... Cứ thực hành thật nhiều cho quen tay sẽ khá hơn.
Bổng tiếng anh nhân viên Giám Lộ rộ lên.
Một chiếc Tuần dương hạm đang đánh đèn.
Mọi người bước nhanh về phía hửu hạm. Trong ống dòm, tín hiệu chớp tắt hiện ra khá rõ. Nhân viên Giám Lộ nhường chổ cho Sĩ quan của mình đứng cạnh giá đèn chờ trả lời. Ông đọc từng vần cho anh nhân viên viết xuống sổ tay. Nghe được vài vần, Nhân buột miệng đoán.
Họ đang chào mình đó…Chắc là Good morning (?)
Đúng là họ đánh tín hiệu chào hỏi, tròn câu chính xác là…Good morning. Keep up the good work. Ông Sĩ quan Giám Lộ gởi tín hiệu báo nhận rồi quay lại hỏi Hạm Trưởng…Commandant muốn trả lời sao đây? Ông đáp ngay… SAME TO YOU HQ13 RVN NAVY
Người Sĩ quan Giám Lộ thoăn thoắt đánh đèn trả lời, giọng anh Nhân viên Giám Lộ lại vang lên…Ba Khu Trục Hạm ngoài khơi tiến vào khá nhanh, đã thấy bằng mắt thường.
Cùng lúc đó Hạm Trưởng cười lớn…Tiên hạ thủ vi cường!…Ra lệnh kéo còi Nhiệm sở Tác Chiến.
Âm thanh chói tai vang lên từng hồi gắt gỏng, cấp bách, hối thúc trong buổi sớm tinh mơ. Chỉ trong vài phút cầu thang lên Đài Chỉ Huy đã rầm rập bước chân Hạm Phó, Sĩ quan Đệ Tam, nhân viên thủy thủ. Nhân cùng nhóm xuống ca chào rời Đài Chỉ Huy, vội vã xuống cầu thang chạy về nhiệm sở của mình.
Nhân nhìn nhóm xạ thủ khẩu đại bác 76.2 ly đã áo giáp nón sắt sẳn sàng, hai thủy thủ chuyển đạn đứng dưới bệ súng cũng sốt sắng vọng lên. Anh ngồi vào ghế kiểm xạ, giọng Hạm Phó điều động toàn hệ thống đại bác trên chiến hạm vang lên rắn rỏi từ máy thính thoại gắn sẳn trong chiếc nón sắt hải pháo màu xám bạc nối liền với Đài Chỉ Huy. Nhân và các trưởng khẩu đại bác 40 ly và 20 ly lần lượt trả lời sẳn sàng. Giọng Hạm Phó lại vang lên…Các giàn đại bác 20 ly chú ý! Chuẩn bị bắn dọn bãi, tầm bắn 200 yard từ bờ nước đến 1200 yard. Giàn hữu hạm bắn rải từ hướng 10 giờ đến 12 giờ, giàn tả hạm từ 12 giờ đến 2 giờ. Hạm Phó giữ im lặng trong 2 phút rồi phát lệnh.
Tác xạ 10 phút…Bắn!
Tiếng súng từng tràng nổ dòn, âm thanh sắt nhọn của vỏ đạn rớt xuống boong tàu khiến thủy thủ đoàn bừng bừng khích động. Thỉnh thoảng một viên đạn sáng soi đường đạn như sao băng trong tích tắc phù du cắm phập tắt ngấm vào bãi cát im lìm.
Chiến hạm vẫn từng yard thận trọng tiến vào tầm bắn cho khẩu 76.2 ly. Qua âm thanh cấp bách vội vã trong máy nghe Nhân biết mọi người trên Đài Chỉ Huy đang bấn bíu hải hành bằng độ sâu và cẩn trọng quan sát động tỉnh trong bờ. Anh loáng thoáng nghe tiếng báo cáo từ máy dò Fathometer đều đều mỗi phút lẫn trong giọng nói của Sĩ quan Đệ Tam vọng từ CIC báo cáo tin tức từ Bộ chỉ huy Tiền Phương. Lệnh tác xạ cho Đại bác 40 ly của Hạm Phó vang lên trong ống nghe.
Đại bác 40 ly chuẩn bị. Giàn hữu hạm tầm bắn 4000 yard, giàn tả hạm 3000 yard. Bắn rãi đều từ hướng 220 đến 260.
Tiếng đạn nổ vang, sàn tàu quanh hai giàn đại bác rung lên từng hồi, vỏ đạn rớt xuống sàn sắt long cong sáng loáng. Tiếng đại bác 20 ly nổ cầm chừng lẫn trong âm thanh chát chúa vang dội của đạn 40 ly như muốn xé toạc không gian yên ắng của vùng duyên hải im lìm đang nằm chờ cơn bão lửa chiến tranh. Vài cuộn khói đọng lửng lơ trong bầu trời thiếu gió xám xịt.
Yêu cầu của Tiền Phương cho đại bác 76.2 tác xạ sớm vọng từ CIC lên Đài Chỉ Huy, qua máy nghe Nhân biết Đại bác 40 ly đã bắn đúng vào vùng tọa độ đã khoanh từ trước.
Giọng Hạm Phó mạch lạc rõ ràng trong máy.
Giàn 20 ly ngưng tác xạ.
Giàn 40 ly hữu hạm ngưng tác xa.
Trưởng khẩu Đại bác 76 ly chuẩn bị bắn đạn sáng.
Nhân nhắc nhở xạ thủ của mình rồi hô lớn trả lời…Sẳn sàng!...Anh cười...Hạm Phó nhớ nhắc Hạ sĩ Ánh chạy đi tháo bóng đèn hầm mủi cấp kỳ nha!
Đại bác 76 ly, một đạn sáng, tầm bắn 8000 yards, hướng 230.
Anh lặp lệnh cho xạ thủ rồi điều chỉnh hệ thống kiểm xạ. Nòng súng từ từ nâng cao cùng lúc chuyển động qua trái rồi dừng lại.
Sẳn sàng. Bắn!...
Tiếng nổ lớn vang lên rung chuyển cả boong mủi, mùi khen khét lan quyện quanh khẩu đại bác trước khi gió sớm thổi bạt đi.
Hạm Phó gấp rút gọi Sĩ quan Đệ Tam liên lạc Tiền Phương xin kết quả trái đạn sáng vừa nổ.
Một lúc sau CIC báo cáo cho hay Tiền Phương yêu cầu bắn xa thêm 600-800 yards nữa.
Sĩ quan Giám Lộ Trưởng Phiên báo cáo…Vị trí hiện tại của chiến hạm cách bờ đúng 1200 yards, độ sâu từ máy dò chưa tới mức báo động, thủy triều hiện tại còn cao nhưng sẽ bắt đầu xuống sau buổi trưa. Hạm Trưởng trầm ngâm nhìn Hạm Phó rồi hạ lệnh cho Sĩ quan Trưởng phiên.
Đại úy cẩn thận vào sâu 200 yards, và liên tục quan sát máy dò độ sâu. Hạm Phó cho nâng tầm bắn lên 8500 yards…Ông chép miệng…Chỉ có thể xâm mình làm tới chừng đó thôi.
Hạm Phó nhìn Sĩ quan Giám Lộ làm xong point vừa chấm ở vị trí 1000 yard, ông phát lệnh cho Nhân.
Đại bác 76 ly, bốn đạn nổ, tầm bắn 8500 yards, hướng 230. Sau đó, tiếp tục mỗi lần bốn đạn nổ, hướng +1 cho tới khi đạt hướng 250.
Nhân nhận lệnh, lặp lại cho xạ thủ nâng tầm bắn lên 8500 yard, giữ hướng 230.
Bốn tiếng nổ lớn lần lượt vang lên, tiếng đạn xé không khí lao đến khung tọa độ đã khoanh vùng, hi vọng góp phần cho cả ngàn dấu giày sô của đoàn quân Mũ Đỏ lúc này đã qua sông Mỹ Chánh tiếp tục tiến về hướng Đông Bắc. Từng chùm đạn 76.2 ly tiếp tục rải lên bờ Đông của sông Ô Lâu, sau mỗi bốn đạn nổ Nhân cọng thêm một độ vào hướng súng rồi hô, Bắn!
Giọng Hạm Phó lại vang lên trong chiếc nón sắt pháo thủ.
Giàn 40 ly tả hạm ngưng tác xạ!
Không còn tiếng đệm của đại bác 40 ly, tiếng đạn 76.2 ly đều đặn một mình một chợ lúc này nghe rền vang và tự tin hơn.
Có tiếng Hạm Phó gọi Nhân…Nghe gì chưa!? Trên Đài Chỉ Huy loáng thoáng tiếng Sĩ quan Giám Lộ đang sôi nổi ca cải lương…Astro Boy nào bên đó đánh đèn lẹ thiệt, nhưng mà RVN Navy cũng đâu có kém cạnh. Họ đánh “Men of War Very good job”, mình trả lời “Thank you Just trying our best with this WWII boat”. Nhân ngoái nhìn về hướng 4 giờ chiều, chỉ cách HQ13 chừng hơn hai hải lý, ba chiếc Tuần Dương Hạm sắp hàng ngang hướng mũi vào bờ có vẽ đang sẳn sàng nả pháo bất cứ lúc nào.
Nhân trở về với nhiệm vụ…Hướng súng lúc này đã lên đến 240 trên bảng kiểm xạ sau chừng bốn mươi lăm phút đều đặn nhả đạn, anh gọi đề nghị và được Hạm Phó chấp thuận cho tiếp tục cuộc hải pháo từ hướng 250 rồi -1 mỗi lần sau đó. Nhân gọi nhóm chú ý rồi phát lệnh.
Chú ý! Bốn đạn nổ, cùng tầm xa 8500 yards, hướng 250. Sau đó, tiếp tục mỗi lần bốn đạn nổ, hướng -1 cho tới khi về tới hướng 240.
Tiếng đạn 76.2 lại đều đặn nổ dòn hoàn tất nửa phần còn lại của cuộc yểm trợ hải pháo. Nhân gọi Hạm Phó báo cáo.
76.2 ly chấm dứt tác xạ.
Stand by!
Sau khi liên lạc với Tiền Phương, Hạm Phó gọi Nhân giọng hào hứng.
Hiệu quả tốt! Tiền Phương yêu cầu thêm bốn chùm vào hướng 239, 240, 241, 242. Chuẩn bị!
Khẩu đại bác 76.2 dòn dã bắn thêm 16 viên đạn nổ vào các tọa độ giữa vùng đã khoanh. Âm vọng rền vang của từng tiếng nổ lửng lơ đọng vào hình ảnh những cuộn khói mờ nhạt nhòa dần vào bầu trời chưa sáng.
Tiếng còi dài tan Nhiệm sở Tác chiến vang lên như một tiếng thở ra nhẹ nhỏm. Anh vổ vai cảm ơn nhóm xạ thủ của mình.
Xuống cà phê cà pháo đi rồi ngủ một giấc. Tôi cũng vậy, thức trắng đêm mệt rồi.
Nói vậy nhưng Nhân lại ba chân bốn cẳng chạy lên Đài Chỉ Huy. Nhân nghiêm chào đứng chờ Hạm Phó đang lúc kết thúc cuộc trò chuyện với Hạm Trưởng.
Thiếu úy Nhân, khá lắm!...Hạm Trưởng vổ vai Nhân, rời Đài Chỉ Huy trong tiếng hô nghiêm của Hạm Phó.
Hạm Phó cũng vỗ vai anh khen ngợi, giọng ông nghiêm trang trước mặt nhân viên, thủy thủ trên Đài Chỉ Huy.
Bộ Chỉ Huy Tiền Phương rất hài lòng về cuộc yểm trợ hải pháo của HQ13. Thiếu úy sau khi rời đây nhớ xuống CIC gọi Tiền Phương để gặp Tham Mưu Trưởng Hành quân.
Một cảnh tượng hùng vĩ Nhân chưa hề chứng kiến bao giờ khiến anh đứng lặng ngẩn nhìn. Ba chiếc Khu Trục Hạm sắp hàng ngang đang từ từ tiến về hướng bờ biển, mặt trời đỏ ửng vừa lú lên khỏi đường chân trời rạng ánh hồng lên khoang mây tím đang chờ đón bình minh. Một phi đội phóng pháo cơ đang bay qua bầu trời vẫn còn những đường mây phản lực màu trắng bạc chưa tan.
Có tín hiệu đèn chớp tắt từ chiếc Khu Trục Hạm gần nhất. Hai nhân viên Giám Lộ với ống dòm quan sát sau khi viết xuống đã đánh đèn trả lời xác nhận rồi đưa mảnh giấy cho Hạm Phó. “Men of War move away”, ông đọc xong cười lớn với Sĩ quan Trưởng Phiên…Thôi mình ra ngoài, nhường chổ cho Navy của Uncle Sam biểu diễn bắn 127 ly tự động coi cho mãn nhản.
Nhân rời Đài Chỉ Huy, ghé CIC trước khi xuống ca rê Sĩ quan ăn sáng qua loa rồi ngáp dài bước vào phòng mình.
Giấc ngủ sâu đến gần trưa giúp Nhân cảm thấy khoan khoái lúc thức dậy. Bữa ăn trưa, Hạm Trưởng vui vẽ hơn thường ngày nhắc tới cảm giác tự hào của ông sáng nay lúc HQ13 tiến vào sát bờ bắn cả trăm viên đạn 76.2 lúc đoàn pháo hạm Mỹ sắp hàng cách bờ ba bốn hải lý chờ đợi, quan sát. Hạm Trưởng nhìn Nhân cười.
Thiếu úy Nhân sáng nay làm ăn được lắm! May mắn hơn Thiếu úy Phúc, lần yểm trợ hải pháo ở Sa Huỳnh năm ngoái Phúc chỉ được bắn đâu chừng chục trái…
Bây giờ thì khác rồi, ở Bến Kéo, Phúc tha hồ pháo kích nhiêu trái cũng được, chỉ sợ không đủ đạn…Nhân nửa đùa nửa thật trả lời.
Vậy sao!? Tôi phải hỏi Chỉ huy trưởng của Phúc mới được, anh ta là khóa đàn em của tôi đó.
Hạm Phó cười lớn…Không cần đâu Commandant. Tọa độ được chấm ngay quán cà phê trước cổng Giang Đoàn. Mọi người vỡ lẽ cười ầm lên.
Nhân tiếc rẽ đã hụt xem lúc nghe mọi người tán thưởng màn trình diễn của sáu pháo hạm Mỹ dàn hàng ngang liên tiếp nã từng tràng 127 ly, 145 ly tự hành vào sâu trong đất liền vùng La Vang, Hải Lăng, Triệu Phong, Đông Hà.
HQ13 đã lùi ra cách bờ chừng hai hải lý. Nhân bước ra boong mũi lấy chiếc ống dòm treo trên ghế kiểm xạ của khẩu đại bác 76.2 ly, anh nhìn sáu chiến hạm Mỹ lúc này đã rời xa bờ hơn sau trận trận hải pháo 127 ly “kinh thiên động địa” trong lúc anh ngủ mê mệt. Ba chiếc Tuần Dương Hạm sánh vai ba chiếc Khu Trục Hạm bề thế uy nghi dưới ánh mặt trời trưa nắng đổ lửa. Chiếc DDG gần nhất mang số 14 trước mũi tàu khiến anh nhìn kỹ. Một tình cờ ngẫu nhiên thật thú vị, hai Hộ Tống Hạm Hải Quân Việt Nam HQ12, HQ13 và bây giờ là chiếc DDG USS 14 Hải Quân Mỹ đang có mặt trên cùng vùng biển Quảng Trị.
Nhân nhìn khẩu đại bác 76.2 ly im lìm chỉa cao nòng vào khoang trời xanh lửng lơ mây trắng như nhìn một niềm thân thích tự hào. Anh gật đầu mỉm cười đi tìm nhóm xạ thủ của mình hẹn gặp nhau ở boong mũi rồi vào nhà bếp Sĩ quan lấy ra thùng chocolate ice cream cùng mớ ly muổng. Trong một loáng thầy trò đã “chơi láng” phần kem còn lại trong thùng rồi mỗi người một tay lau chùi bảo trì dàn đại bác và dọn tươm tất khu chuyền đạn trong hầm mũi bên dưới bệ súng.
Bận rộn giúp thời gian qua nhanh. Lúc nhóm xạ thủ xong việc chào rời đi, Nhân ngồi lại tựa lưng vào vách thùng đựng áo phao phía trước Phòng Lái suy nghĩ mông lung…Xa ngút về phía Phá Tam Giang, dãy hàng dương chắn gió chỉ còn là vệt xanh mờ dọc sau dãi bờ biển ngợ màu cát trắng …Chiều trên phá Tam Giang. Anh sực nhớ em. Nhớ bất tận…Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi. Thấy trong lòng đời nở thật lẻ loi một cành mai nhị độ…(Tô Thùy Yên).
Nhân nhớ người yêu vô cùng. Chỉ xa nhau mới vài ngày mà tưởng chừng lâu lắm. Giờ này Sài Gòn chắc trời đang nắng…và nàng có lẽ đang nhớ anh. Hai đứa mình đang nhớ nhau qua hàng trăm hải lý xa xôi. Nhân mỉm cười, thầm nhủ lời yêu thương.
(Còn tiếp)
Ngày tôi được sinh ra đời, dường như đó không phải là một ngày vui của ai cả. Bởi vì cả dòng họ và ba mẹ tôi đều mong đợi một đứa con trai, mà tôi lại là con gái trong khi tôi đã có chị rồi. Người thất vọng đầu tiên phải kể đến là ba tôi, ông gần như chẳng thèm ngó ngàng gì đến đứa con gái mà đối với ông là thừa này, ông rời khỏi nhà bảo sanh ngay khi được thông báo đứa con mà ông đang chờ đợi là con gái!
Những ngày sau đó ông không về nhà, để khỏa lấp vào sự thất vọng, ông âm thầm tìm đến với một người đàn bà khác, (Gọi là để “kiếm” con trai) ông phản bội má tôi vì một điều không phải lỗi nơi bà. Còn má tôi, khi biết chuyện như vậy, bà cũng hiểu ngay rằng chính tôi là “nguyên nhân” đẩy ba tôi ra khỏi hạnh phúc của gia đình. Sự căm hận ấy rất… chính đáng! Vậy là tôi trở thành một cái gai, trong suy nghĩ của má tôi, tôi là người đã đem lại điều không tốt cho bà. Tôi là Sao - Chổi nên bị hắt hủi, bạc đãi ngay ở cái tuổi chưa biết gì.
Sau khi bình tâm lại, ba tôi ra sức làm từ thiện, giúp đỡ người khó khăn. Với cái suy nghĩ làm điều tốt để được phúc mà có con trai! Ông còn hứa rằng nếu má tôi sinh con trai thì ông sẽ để cho bà làm bất cứ điều gì bà muốn. Chỉ sau đó không lâu, thì má tôi cũng sinh được con trai như mơ ước. Tin mừng ấy biến má tôi thành người “chiến thắng”. Ba tôi quay về mẫu mực, phục tùng. Thời ấy ba tôi đang ăn nên làm ra, tài sản có hàng chục chiếc xe chạy các tuyến đường. Má tôi chẳng phải lo gì về kinh tế, trong nhà có vài người giúp việc, nên bà thừa thời gian. Nhờ đứa con quý tử, má tôi muốn gì được nấy. Ba tôi không ngăn cản bất cứ điều gì má tôi muốn, ngay cả việc bà tập tành chơi bài để giết thời gian. Sáng tài xế đưa má tôi đến nơi bà muốn hoặc bà tự dùng Mobylette đi một mình. Những người bạn của má tôi thuộc giai cấp giàu có, họ cũng nhàn rỗi và thích giải trí bằng những con bài nhiều màu gọi là Tứ sắc. Càng ngày má tôi càng mê trò chơi đó và tài sản cũng nướng vào đó không ít. Khi ba tôi bắt đầu…hết chịu nổi! Ông cũng đi tìm gọi bà về, nhưng rồi đâu cũng vào đó…
Cứ thế thời gian trôi đi, tôi có thêm vài đứa em trai, gái nữa. Tôi lặng lẽ lớn lên bên chúng. Sẽ không có gì đáng để nói nếu không có một sự không may bất ngờ ập đến với tôi, khi tôi đang chơi rượt đuổi cùng chị tôi, trong một phút ngắn ngủi, làn gió độc từ đâu thổi tới khiến tôi ngã ra bất tỉnh, rồi biến tôi từ một đứa trẻ khỏe mạnh đang tung tăng chạy nhảy bị tê liệt cả nửa người. Ba má tôi cũng đã hết lòng chạy chữa cho tôi, nhưng y học ngày ấy không cứu nổi đôi chân của tôi. Tôi trở thành người tật nguyền bên cạnh chị và bầy em vẹn toàn của mình.
Mãi sau này lớn lên tôi vẫn thường xuyên nghe những người lớn trong dòng họ kể lại những việc xảy ra trong gia đình của tôi vào thời ấy, và nhất là tôi vẫn bị đứng bên lề tình thương như một mặc định hay đó là số phận của tôi. Tôi vẫn thường xuyên nghe về điều đó, có người kể vì sự cảm thông, thương xót cho hoàn cảnh của tôi, có người kể vì họ trách giận má vì máu mê tứ sắc của bà.
Còn má tôi từ chỗ tìm đến những lá bài như một trò giải trí, thì giờ đây lại biến thành niềm đam mê không từ bỏ được. Ngày nào cũng thế, ba tôi đi làm thì bà cũng nối gót đi ngay. Của cải dần dần đội nón ra đi, kinh tế gia đình bắt đầu sa sút. Má tôi cố che đậy bên này lại hở bên kia, và tôi lại cũng là chỗ để bà trút những bực bội:
-Vì xưa kia chạy chữa cho mày nên mới thâm hụt. Của cải hết là tại mày. . .
Lúc không chạy chữa nữa, tài sản vẫn về với chủ khác, tôi vẫn tiếp tục bị trách mắng:
-Có một đứa như mày trong nhà thì làm gì cũng phải thất bại. . .
Dù là nguyên nhân gì tôi cũng phải cam chịu vì tôi đâu có cách để tự cứu mình. Tôi đã lớn để ý thức về bản thân mình. Những người bệnh tật khác không biết là có tội hay không? Nhưng riêng với tôi thì đúng là tôi có tội trong suy nghĩ của những người trong gia đình, đó là cái tội không được vẹn toàn như các chị em của tôi. Tôi không được sự quan tâm chăm sóc, không được học hành đến nơi, đến chốn. Không được hưởng một sự ưu ái nào, ngược lại tôi phải làm tất cả những chuyện lớn bé trong nhà khi mà ba má tôi không thuê người giúp việc nữa. Một bầy em nheo nhóc san sát tuổi nhau cần sự săn sóc của chị, nhưng dù có cố sức đến đâu tôi cũng không hoàn thành tốt công việc của mình vì đôi chân khập khiểng. Tôi thường phải nhận những trận đòn vì những sai sót của mình mà không biết than van cầu cứu với ai, mà cũng có ai bận tâm làm gì chuyện nhà người khác, chỉ thỉnh thoảng có một người cô đến nhà tôi chơi, thấy những vết roi còn đỏ trên cánh tay tôi, lúc không có ai, bà mới buộc miệng than:
- Con còn nhỏ mà mắt của con buồn quá, thảo nào số phận con phải chịu như vậy. Khi mới sinh ra nhìn con đã rất khác biệt với những đứa trẻ khác, tóc nhiều lắm mà mắt thì đen láy…
Những lúc như thế, tôi tha hồ mà khóc vì có người thương xót cho mình.
Năm tháng cứ thế trôi đi, tôi cứ tự an ủi, vỗ về mình hãy cố mà sống. Mẹ nào lại chẳng thương con, chỉ vì tôi xung khắc với má nên mới bị đối xử như vậy. Tôi đặt hết tin tưởng vào bầy em của tôi, một ngày nào đó lớn lên chúng sẽ hiểu tôi, vì tôi hết lòng thương yêu chúng. Tôi đã “từng trải” với sự đau đớn trong tâm hồn và cả thể xác. Mười mấy tuổi đầu, người khác thì đang sống trong vô tư, hồn nhiên, còn tôi thì đã từng thốt lên trong tuyệt vọng “Thượng đế ơi! Cầu xin giải thoát cho con”
ooo
Rồi sau biến cố của đất nước. Tiếp theo là những khó khăn mà trong tình hình lúc đó gia đình nào cũng bị ảnh hưởng. Gia đình tôi quá đông người thì càng không tránh được điều đó. Má tôi dù muốn dù không cũng phải bươn chải kiếm sống vì ba tôi phải vào nghiệp đoàn, mỗi tháng lãnh những đồng lương ít ỏi không đủ lo cho gia đình. Nhìn má đi sớm, về khuya tôi rất thương vì tôi nghĩ má đã bắt đầu một cuộc đời khác, với một cách sống khác. Bà chấm dứt trò chơi đen đỏ. Tôi cũng không có thời gian để nghĩ đến bản thân mình, tôi phải chung sức với má để lo cho bầy em nhỏ. Tôi ra chợ buôn bán, tôi lãnh hàng gia công may, đan, thêu. Tôi làm tất cả những gì mà khả năng tôi có thể. Tuy vất vả nhưng tôi hạnh phúc vì đã chứng tỏ được tôi không phải là người vô dụng như lời má tôi thường nói. Tôi cứ lao vào công việc kiếm sống, trong đầu chỉ nghĩ đến có gạo để đổ vào nồi cho mười mấy người đang tuổi ăn. Tôi không có thời gian để tham gia vào bất cứ cuộc vui chơi nào, cứ để đời trôi như mảnh gỗ đã lỡ rơi xuống dòng sông…
Rồi khó khăn cũng qua đi. Nhưng tôi không dừng lại được “trọng trách” của tôi đối với gia đình, giờ đây đã thành một việc hẳn nhiên mà tôi phải đảm nhận. Suốt ngày tôi tất bật bởi công việc. Tôi khéo tay và có đông khách hàng, kiếm tiền không khó nhưng tôi không giữ lại gì cho riêng mình. Tôi có bầy em nhỏ và tất cả vì chúng, tôi xem đó là “tài sản” của tôi và tôi tin tưởng rằng sau này mình sẽ được đền bù. Ngày này qua ngày khác với tôi cứ vòng quanh với việc: Sáng ra chợ buôn bán, tối về phải đi họp theo đoàn thể, khuya canh pha sữa cho đứa em út vì tôi có bổn phận chăm sóc nó. Tôi dành hết yêu thương cho các em của tôi mà không cảm thấy thiệt thòi gì khi phải lo cho chúng.
Nhưng khi các em tôi trưởng thành, vài đứa làm ra tiền, đã quen với sự nuông chìu trước đây của má tôi, chúng hoàn toàn làm theo cách chúng thích và tôi lại là người đối nghịch với các em của mình từ quan điểm, cách nghĩ, đến cách làm. Tôi cũng không thể khuyên bảo gì được chúng, vì chúng có sự hậu thuẫn của má tôi khi tôi lên tiếng.
Đó cũng là lúc sức khỏe của tôi bắt đầu suy giảm, tôi bị suy nhược cơ thể mà không có thời gian để nghỉ ngơi. Tôi không còn trẻ nữa! (Không phải vì tuổi tác, mà vì suy nghĩ, tư tưởng của tôi đã quá già…) Công việc cũng hạn chế, và dĩ nhiên tôi bị sự ngờ vực của má:
- Lúc này ít chi phí mà vẫn bảo là không có tiền, bắt đầu biết cất giấu rồi, vậy thì sống riêng ra cho sung sướng, để mẹ con tui cực khổ với nhau không ảnh hưởng đến. (Má tôi thường lập lại như thế mỗi khi bà nổi giận với tôi)
Những đứa em của tôi chẳng cần suy nghĩ những lời như thế có bất công cho tôi không, cũng bắt chước lên tiếng, đi theo con đường mà má tôi đã vạch ra, đầu tiên là đứa em trai quý tử:
- Chị đi khỏi nhà này đi, thử không có chị tụi này có sống được không.
Bằng giọng điệu ấy, các em tôi thay nhau nói, thậm chí là rất hỗn xược mỗi khi có chuyện mâu thuẫn với tôi, mà cái chuyện ấy thì xảy ra thường xuyên chỉ vì tôi không đáp ứng được nhu cầu cần tiền của má tôi. Sự uất ức đôi lúc khiến tôi không còn nhân nhịn được, tôi cũng gào lên kể lể:
- Công sức tiền của tôi đã bỏ ra hết cho gia đình này, bây giờ đau ốm tôi phải tự lo một mình, chưa đủ sao?
Vậy là bất đồng càng nghiêm trọng, má tôi phủ nhận lời tôi nói:
- Mày lo cho gia đình được cái gì mà kể công?
- Vì má bất công với con nên con mới phải nói vậy, tại sao với những người kia má không đối xử như thế?
- Vì mày không giống bầy con của tao, mày xem có đứa nào đi đứng giống mày không?
Câu nói của má như một lằn roi vung ra trúng đích, nó quất vào vết thương vẫn mưng mủ trong tâm hồn tôi. Trước mọi người tôi đã không khóc, đã ngỡ như hóa đá. Nhưng có nước mắt nào đủ cho những đêm khuya còn một mình tôi? Có giấy bút nào cho tôi trút được hết nỗi đớn đau đang gậm nhấm dần mòn tôi? Tâm trạng của tôi nhiều lúc rơi xuống tận cùng đáy sâu của tuyệt vọng, khiến tôi cảm thấy sự có mặt của tôi trên đời chỉ là một sự tồn tại chứ không hề sống cho đúng nghĩa. Một cuộc đời thật vô nghĩa, nó giống như một món nợ mà tôi đang phải trả.
Tôi không có được một điểm tựa tinh thần, và trong nỗi tuyệt vọng đó tôi đành hướng vào cõi tâm linh mà tôi tin tưởng rằng có. Tôi khẩn thiết cầu xin thượng đế hãy tha bớt tội lỗi cho tôi nếu tôi có lỡ lầm gây ra ở một kiếp nào mà tôi không biết. Cầu xin đừng trừng phạt tôi nữa và sớm giải thoát cho tôi khỏi cuộc sống này, để một sáng mai nào đó tôi được mãi mãi bình yên trong giấc ngủ không bao giờ thức nữa, nhưng thời gian vẫn vô tình lặng lẽ trôi, sự bất hạnh vẫn đặt lên vai tôi những điều tôi không muốn. Thậm chí lạc vào giấc mơ tôi cũng không gặp được một niềm vui.
Tôi không có cuộc sống sung sướng, tôi không được ủ đầu vào lòng mẹ như những người con khác. Tất cả chỉ vì tôi là một đứa con không hoàn hảo như ý muốn của mẹ cha, dù đứa con ấy không phải là gánh nặng, chưa bao giờ là gánh nặng cho ai. Bởi tôi luôn luôn ý thức để vượt lên số phận của mình.
Tôi cũng biết rằng má tôi không hoàn toàn ghét bỏ tôi, chỉ vì ngày sinh ra tôi bà đã bị một cú sốc tinh thần nhưng không ai chịu hiểu lỗi không phải tại bà, (Càng không phải lỗi tại tôi). Tôi cũng hiểu chỉ vì gặp phải khó khăn không biết trông cậy vào đâu, má lại luôn nghĩ rằng tôi có của riêng đang cất giấu nên trút sự bực tức vào tôi cho hả lòng. Bà không nghĩ rằng chính những câu nói vô tâm bị bà buộc miệng để tỏ ra không cần tôi, lại là cái cớ cho bầy em dựa vào đó mà xô tôi ra khỏi vị trí trong gia đình.
Cuối cùng không còn cách nào khác là tôi đành chấp nhận làm người bên lề của gia đình, rút vào một góc riêng của mình. Ngày tôi làm một cái bếp riêng cho mình ngay trong ngôi nhà chung. Khi đó trong túi tôi chỉ có một khoản tiền ít ỏi, ngoài ra không có một thứ vật chất nào khác, vì trước đó tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc cất giấu riêng!
Nếu tôi được đối xử bình đẳng, thì có lẽ không bao giờ tôi tính đến việc phải tích lũy để phòng lo cho bản thân mình. Vì suy ngẫm lại, tôi thấy tương lai đen tối của chính tôi qua những gì tôi bị đối xử, từ đó tôi tằn tiện tất cả những gì có thể, tôi chưa bao giờ biết hoang phí, tôi chỉ thực hiện những việc tôi cần chứ chưa bao giờ được làm những gì tôi muốn, có lẽ vì sự khắc nghiệt của cuộc sống đã hun đúc nên con người tôi như vậy.
Không biết có lúc nào má tôi chạnh lòng vì cảnh cô độc của tôi? Giờ đây bà luôn ca cẩm vì những đứa con không biết lo khiến bà không yên tâm tuổi già. Tôi xót cho má nhưng không giúp được gì cho bà nữa, tất cả đã đẩy tôi quá xa với sự cảm thông rồi, tấm lòng của tôi đã bị phủ nhận, tôi hụt hẫng trong tâm trạng mất mát, côi cút. Tôi không cần giải thích với ai vì sao giờ đây tôi chợt trở nên cứng rắn, lạnh lùng trước những việc mà trước kia tôi không đợi ai nhắc mình phải làm, bởi vì tôi đang sống cho tôi, cho một con người có quá nhiều bất hạnh mà từ lâu tôi đã quên, dù tôi biết không có vật chất nào có thể xoa dịu được nỗi đau trong tâm hồn tôi, vì nó đã di căn, đã trầm trọng.
Tôi tự an ủi, vỗ về mình hãy cố nở nụ cười, đời sống này nếu là nợ, thì hãy cam lòng trả nợ. Hãy giấu nỗi đau kia trong lòng để đứng vững.
Tôi cũng không còn trách hờn thượng đế khi tôi sinh ra trên đời là đã đồng nghĩa với sự không may mắn, vì thượng đế đã bù lại cho tôi khối óc biết suy nghĩ đúng sai, cho tôi nghị lực để không gục ngã trước bất công vẫn tồn tại ở đời.
Đêm tôi lắng nghe tiếng mưa rơi ngoài hiên, tiếng gió làm những cành lá va đập vào nhau xào xạc và tôi tự nhủ “Có gió mưa nào rứt hết được những chồi cây, rồi chúng sẽ vươn lên, mạnh mẽ. . .”
Nếu được cho biết đáp số của một bài toán - chẳng hạn 5,746 – mà không được biết trước câu hỏi, liệu có cách nào chắc chắn, chớ không chỉ mò mẫm để khám phá ra câu hỏi dẫn đến đáp số đó không? Phải chăng đáp số là căn số của một số? Hay là tổng số của hai số, hay là kết quả của phép nhân, phép trừ, phép chia? Việc truy ngược ra câu hỏi từđáp số như là dữ kiện duy nhất là chuyện không thể nào thực hiện được!
Nhưng đây chính là cách sống của biết bao người chúng ta: Họ sống bằng những lời giải đáp của người khác trong khi câu hỏi về cách sống thì ẩn kín và mập mờ. Chắc chắn trong việc nầy có một cái gì trục trặc và cần phải tra xét lại. Ngày nay, chúng ta may mắn là có thì giờ và tự do để tiến hành một cuộc khảo sát như vậy. Chúng ta có nên bỏ phí cơ hội này không?
Cuộc đời thường rất phức tạp, và có nhiều chuyện chúng ta không hiểu. Hơn nữa, chính chúng ta, qua những lý thuyết và tín điều, càng làm cho cuộc đời trở nên phức tạp hơn bởi chúng ta lọc lược và suy diễn kinh nghiệm của mình bằng ý niệm. Thông thường, chúng ta đề khởi những ý niệm một việc gì đó, rồi sau đó lại bóp méo, vặn vẹo sự kiện cho phù hợp với ý niệm thay vì làm ngược lại.
Nhiều người trong chúng ta, qua niềm tin, cho rằng họ đã thấu hiểu toàn bộ về những vấn đề như Chân Lý, Thượng Đế và Đời Sống, v.v… Và do đó, tiến trình học hỏi và khám phá của họ bị giới hạn nặng nề, nếu không nói là bị hủy diệt hoàn toàn. Để có thể hiểu biết một vấn đề gì, trước hết ta phải ý thức là mình không biết, phải thành thực và đừng tự lừa dối về điểm nầy, nếu như thế là chấm dứt mọi việc. Tại sao phải xấu hổ khi nhận ra rằng mình không biết? Có ai biết hết mọi chuyện đâu?! Vô minh, nếu được nhận dạng rõ ràng, có vai trò của nó. Chúng ta đi từ vô minh đến hiểu biết. Biết mình không biết tức là đã biết, còn không biết mà tưởng rằng mình biết tức là không biết vậy.
Tôn giáo là cái mà hầu hết mọi người thừa kế từ người khác. Và ít người không mắc phải lỗi chỉ khảo sát nó một cách sơ sài. Thật là đáng tiếc, vì tôn giáo, nếu hiểu lệch lạc, sẽ là hình thức nô lệ hóa con người, và cản trở tiến trình phát triển tâm linh, thay vì hoàn thành mục tiêu chân thực của nó. Đó là đưa ra một phương thức để đối diện với cuộc sống môt cách can đảm, giúp con người trưởng thành và tâm được tự do, tự tại ngõ hầu sống được một nếp sống quân bình.
Nhưng nhiều người, tuy thế, dường như không muốn dành thời giờ hay công sức để tìm hiểu mục đích của tôn giáo, mà lại cảm thấy dễ dàng hơn trong việc chỉ cần tin tưởng và tuân theo những gì người khác nói, với hậu quả là tôn giáo có tổ chức đã biến thành những trò đùa, bị những người có đầu óc duy lý và khoa học nhạo báng. – Và điều nầy chẳng phải vô lý vì một mặt chúng ta có thể đạt được những thành quả kỳ diệu như phóng người lên cung trăng hay lặn sâu xuống đáy đại dương. Mặt khác, về tinh thần, chúng ta như vẫn sống trong thời kỳ ăn lông ở lỗ và trong đầu chứa đựng đầy rẫy những giáo điều.
Chắc chắn là nếu chúng ta muốn có môt cuộc sống lành mạnh và quân bình, thì hoặc là chúng ta phải từ khước toàn bộ nền kỹ thuật hiện đại và quay lại nếp sống thời trung cổ hoặc phải duyệt lại đời sống nội tâm, những quyết đoán và niềm tin của chúng ta, và cập nhật hóa chúng. Ta không thể tiếp tục sống kiểu (đau thần kinh) như hiện tại được nữa.
Căn bản của tôn giáo là những giả thuyết - tức là những khuôn thức hay kim chỉ nam để giúp con người đối phó với cuộc sống, trong cái thế giới phức tạp biến chuyển liên tục nầy và vượt cao lên trên nó. Hãy nhớ rằng cuộc đời đã trở nên phức tạp vô cùng, kể từ ngày các tôn giáo lớn được khai sinh, từ hàng ngàn năm trước, cho đến bây giờ, chúng ta chứng kiến con người hầu như bị máy móc chế ngự. Những hậu quả trong vấn đề nầy thật là đáng kinh sợ.
Chúng ta có thể hòa hợp với những lời dạy trong kinh sách cổ với xã hội hiện tại hay không? Hai cái đó có thể đi chung với nhau được hay không? Quả thật chúng ta những ai mà tôn giáo vẫn còn ý nghĩa, phải suy nghĩ vấn đề nầy một cách thông minh.
Tôn giáo liệu có thể hòa hợp với khoa học kỹ thuật hay không, hay là chúng ta phải mãi mãi sống trong tình trạng phân chia, bị xé làm đôi giữa cổ và kim, giữa nội tâm và ngoại tại, giữa khoa học và tôn giáo, giữa lý trí và tình cảm? Hay chúng ta có thể biến tôn giáo thành khoa học, cũng như khoa học đã biến thành một thứ tôn giáo cho một số người? Phải chăng chúng ta phải luôn luôn nương tựa vào ý kiến của người khác để đi đến những xác tín? Tại sao chúng ta cần phải tin tưởng vào một điều gì đó? Một nhà khoa học, khi tìm hiểu một vấn đề chưa từng biết, sẽ nghiên cứu mọi sự với một tâm trí khách quan. Có thể ông ta có một vài ý tưởng nào đó - một giả thuyết - về những điều ông ta đang tìm kiếm, nhưng ông sẵn sàng thay đổi ý kiến một khi tầm hiểu biết của ông gia tăng và chứng tỏ rằng những ý kiến của mình còn thiếu sót và không phù hợp với dữ kiện nữa.
Điều tối quan trọng là phải biết câu hỏi là gì, nếu không sẽ chẳng bao giờ tìm được câu trả lời. Câu hỏi đó phải là câu hỏi chính ta đặt ra, xuất phát từ trái tim, từ cốt lõi bản thân, chứ không phải của ai khác. Ta phải hiểu ta mong muốn cái gì từ cuộc sống, và đóng góp cho cuộc sống những gì, chớ đừng chỉ theo đuôi người khác mà thôi. Tôn giáo phải giúp chúng ta sống một cuộc đời tràn đầy ý nghĩa của thăng hoa, học hỏi và khám phá. Nếu không được như thế, mà chỉ cung ứng cho ta những câu trả lời có sẵn, rồi đợi chúng ta nuốt trửng không suy xét và không chất vấn thì nó hóa ra môt sự thất bại, đáng vứt vào sọt rác, càng sớm càng tốt. (tôi tự gạch dưới – hlh)
Những kẻ chấp nhận và đi theo tôn giáo một cách mù quáng, không hiểu mục đích của nó, thì chẳng có một giá trị gì cho tôn giáo, như những lời truyền đạo muốn một cách điên cuồng, mong cho người khác về với tôn giáo và những quan niệm kỳ cục riêng tư hạn hẹp của họ về đời sống.
Những kẻ thiếu suy nghĩ và không có tinh thần tra vấn chỉ làm khẳm thêm chiếc đò tôn giáo, đến khi nặng quá thì con đò sẽ phải chìm. Tôn giáo phải khuyến khích con người suy tư, học hỏi, đối diện với cuộc đời một cách thông minh và can đảm, ngõ hầu có thể khám phá ra những giải đáp cho các vấn đề cá nhân cũng như xã hội.
Nếu như vậy, khi các lãnh tụ tôn giáo vẫn đề xướng và ngoan cố bám víu vào những quan điểm không vững, thì còn biết mong đợi gìở các tín đồ.
Chúng ta không thể sống cuộc đời mình bằng kinh sách. Khi đi mua sắm, chúng ta không dừng lại và nghĩ: “Nào, chẳng hiểu Thánh Kinh nói gì về món hàng nầy?” Chúng ta phải vận dụng hiểu biết của mình, tuy rằng có hạn hẹp, để lựa chọn. Nếu chúng ta chọn nhầm món hàng có phẩm chất kém, có thể lần tới chúng ta sẽ lựa chọn khá hơn với kinh nghiệm lần trước. Chúng ta không thể nào không thỉnh thoảng tạo lầm lỗi khi học hỏi điều gì. Mọi thứ đều có cái giá của nó, và nếu học hỏi được điều gì từ lỗi lầm của mình, chúng ta đã không uổng phí việc làm đó. Đời sống là một chuỗi những kinh nghiệm quí báu, và chúng ta luôn luôn có cơ hội để học hỏi.
Hầu hết các tôn giáo khuyến khích việc chấp nhận tín điều mà lại không khuyến khích tinh thần hoài nghi, bởi vì hoài nghi là kẻ thù của những kẻ có quyền. Thực ra, hoài nghi còn tốt hơn niềm tin vì nó làm cho ta linh lợi, tháo vác và biết học hỏi. Ngược lại, một người mà niềm tin đầy đầu sẽ có cảm tưởng rằng họ đã “đạt” rồi, nghĩ rằng mình biết rồi, - giống như người Âu Châu thời Trung Cổ đã tin rằng quả đất bằng phẳng cho đến khi ông Magellan chứng minh ngược lại. - Và chẳng buồn tìm hiểu xa hơn ngay cả khi hàng chồng sự kiện cao ngất mâu thuẫn với niềm tin của họ nằm nhan nhản ngay trước mắt.
Nếu tôn giáo quả thật đạt được nền tảng trên sự kiện và chân lý, thì không cần phải sợ việc không thích ứng với đổi thay của thời gian. Nếu tôn giáo không thể đương đầu nỗi với những thay đổi theo thời gian, với những câu hỏi người ta có thể nêu ra và đòi hỏi được giải đáp thỏa đáng, những giải đáp có chứng cớ hẳn hoi chứ không phải là chỉ dựa trên những câu chuyện cổ tích thì có lẽ đây là lúc ta phải xét lại các tín điều của mình.
Chân Lý, nếu có, thì phải là cái gì không thay đổi. - tựa như nước: ngày xưa nó ướt, ngày nay nó ướt và ngày sau cũng sẽ ướt. Nó ướt ở đây, ở kia và mọi nơi. Mọi người đều đồng ý như thế, bất kể nòi giống, tôn giáo, quốc tịch hay lập trường chính trị nào, bởi vì đặc tính chính của nước là nó ướt.
Chân Lý, tương tự như vậy, phải là cái gì không thay đổi theo thời gian và không gian và phải áp dụng được cho mọi người, mọi vật, để mọi người có thể thấy, chứng minh và chấp nhận mà không có sự bất đồng ý kiến.
Các tôn giáo khác nhau đều có những giáo lý và tín điều dị biệt. Chính những dị biệt đã chia rẽ con người khiến họ bất đồng ý kiến về những gì họ xưng tụng là Chân Lý. Khi có sự bất đồng ý kiến, khi cái gì họ xưng tụng là Chân Lý, nơi nào có bất đồng ý kiến, nơi nào không có những chứng cớ hiển nhiên để mọi người cùng chấp nhận thì có thể nào có Chân Lý không?
Chân Lý phải tự sáng tỏ. Ngày nay, mà bao người phải tin là chuyện vô ích, vì con người đời nay, chẳng phải là vô lý, đòi hỏi là phải được minh chứng hẳn hoi trong những vấn đề trọng đại như thế nầy. Đề ra một vài điều đúng sự thật và có thể kiểm chứng, còn tốt hơn là bày đặt ra thật nhiều điều mà chẳng có cách nào kiểm chứng.
Có ba Sự Thật về Đời Sống có thể ghi nhận ngay ở đây, và bây giờ, tự chúng đã sáng tỏ. Và nếu thấu hiểu, sẽ cho ta một nền tảng vững chắc để có một nếp sống khôn ngoan và đạo đức.
Thứ nhất là Sự Thật về Sự Thay Đổi, hay Vô Thường. Chúng ta cần phải có niềm tin để chấp nhận điều nầy vì nó đang xảy ra, bên trong cũng như bên ngoài ta, không ngừng nghỉ. Và dù có tin hay không, chúng ta cũng không thể làm gì để chặn đứng nó được.
Ngày nay, chúng ta có thể chứng minh được rằng, mọi vật là do sự phối hợp của các nguyên tử, và nguyên tử thì tự thân không phải là một chất rắn mà là một quá trình, một dạng của năng lượng. Mọi vật đều biến đổi thành những thứ khác: Cát trên bãi biển có thể xưa kia một lần đã từng kết lại thành những ngọn núi cao. Những nguyên tử cấu tạo cơ thể chúng ta chắc chắn đã tụ tập lại đây từ nhiều nguồn cội khác nhau và sẽ bị phân tán đi khắp bốn phương khi tachết và cơ thể ta tan rữa. Ngay cả mặt trời, nơi các sinh vật sống tùy thuộc vào cũng có ngày hoặc sẽ nổ tung hoặc tàn lụi dần thành một tinh cầu nguội lạnh và sau cùng sẽ tan rã và biến thành những vật khác.
Không có giữ được nguyên dạng từ giây phút nầy qua giây phút khác, dù giác quan giới hạn không cho ta thấy được như thế. Tuy nhiên, tiến trình biến dịch cứ hoạt động không ngừng nghỉ.
Sự Thật thứ nhì, được dễ dàng nhận biết vì làm cho ta bực bội khó chịu trong khi sự thật về Thay Đổi không luôn như vậy. Đó là Sự Thật về Khổ Đau. Tất cả chúng sanh đều chịu khổ và đau đớn. Có thân thì có đau đớn thể xác, điều nầy tự nó cũng rõràng minh bạch. Nhưng không phải chỉ có thân xác mới bị cảnh đó mà tâm trí cũng chịu khổ đau dưới nhiều dưới nhiều sắc thái như buồn khổ, lo âu, sợ hãi, nóng giận, hoài vọng, ganh tị, tham lam, hận thù, tham vọng, ngu ngốc, v.v…Vàđây là những hình thái khổ đau mà ta có thể làm một cái gìđó để thay đổi, và ta có thể làm như vậy nhiều hơn rất nhiều so với những gì ta có thể làm được cho những đau đớn cùng sự tan rã sau cùng của thân xác, giữ cho thân thể được khỏe mạnh rất khó khi tâm thần đang gặp bệnh hoạn, và dù tâm thần không có đau yếu đi nữa, ta cũng không thể nào ngăn cho thân xác khỏi bị chết dần.
Tuy nhiên, bằng cách thông hiểu phương thức hoạt động của tâm trí, và trực tiếp nhận biết được cái gì là lẽ thật, chúng ta có thể đưa tâm trí vượt lên trên khổ đau. Nhưng khổ đau tinh thần sở dĩ có là do sự ngộ nhận về bản chất đích thực đau tinh thần là kết qua do sự ngộ nhận về bản chất đích thực của đời sống, về bản thể của ta và vè quan hệ giữa ta và những hình thái khác của sự sống, khi chúng ta sống theo ngộ nhận, mọi việc sai đi, và hậu quả của sự khổ đau - chớ làm sao khác được?
Sự Thật thứ ba liên quan đến bản thể đích thực của chúng ta. Không có gì tự nó hiện hữu, không có gì độc lập, tất cả vạn sự vạn vật - gồm cả bạn và tôi - đều phải nương tựa vào vô số những cái khác để mà tồn tại, từng giây từng phút một. Tuyệt nhiên, chẳng có một “linh hồn” hay một “cái tôi” nào lại bất biến, thường hằng, tách biệt mà thực ra tất cả chỉ là một tiến trình như một dòng suối hay một dòng sông. Dĩ nhiên, chúng ta biết dòng sông Nile thì không phải là dòng sông Cửu Long hay sông Amazon, v.v… Chúng ta khác nhau do nhiều yếu tố. Nhưng trong một ý nghĩa xác thực hơn thì không có sông Nile, sông Cửu Long hay sông Amazon gì cả. Thực ra, chẳng có dòng sông nào vì cái mà ta gọi là “dòng sông” chỉ là một chuyển động, một tiến trình biến chuyển. Chúng ta có thể nói dòng sông là sự di chuyển của một khối nước, nhưng rồi chúng ta lại phải hỏi tiếp: “Thế nước là gì?” Chúng ta có thể trả lời bằng công thức hóa học H2O. Đến đây chúng ta vẫn chưa có được một “dòng sông” mà ngay cả nước cũng chưa có nữa. Và chúng ta có thể phân tích con người mình ra như thế, cho đến khi chúng ta không thể nào tìm thấy một cái gì để nắm lấy và nhận nó là của riêng ta. Chúng ta hiện hữu trong quan hệ và trong sự lệ thuộc vào những tiến trình biến dịch khác.
Hiển nhiên, khi chúng ta nhìn mọi sự bằng cách nầy, hình tượng; vật lý không vì vậy mà thay đổi. Nước sông vẫn xuôi dòng trôi ra biển, chân trái và chân phải vẫn lẻo đẻo theo nhau, ta vẫn tiếp tục ăn và nói, v.v… Thế nhưng, cách nhìn đó vẫn biến chuyển trong tâm thức kẻ nào lãnh hội được vấn đề. Và thái độ của người ấy về toàn thể sự sống sẽ không còn giống như xưa. Và đây chính là nơi tôn giáo của người ấy bắt nguồn. Anh ta nhìn thấy chính mình như là một phần của cuộc sống chớ không phải tách biệt với nó. Người dó biết rằng anh ta không sống và không thể sống riêng cho mình. Vì thế anh ta cố gắng sống, một cách ý thức, cho cái cuộc sống mà anh ta là một phần trong ấy. Và dù anh ta có thể như chỉ là một thành phần bé nhỏ, anh ta vẫn quan trọng và có một cương vị riêng. Anh ta sẽ không còn lạc lõng và trôi giạt lung tung. Anh ta sẽ sống một cách có trách nhiệm với tình thương, xem mọi mảnh vụn khác của cuộc sống như kẻ thân trong gia đình, vì anh ta không tách rời mà là có quan hệ chặt chẽ với chúng bằng nhiều dạng khác nhau.
Ngôn từ hiện đại gọi hiện tượng ấy là MÔI SINH HỌC (ecology), theo đó thì mọi vật thể sống đều liên hệ với mọi vật thể sống khác như những nút thắt chằng chịt của một lưới cá. Quả đất là một HỆ THỐNG MÔI SINH bao la, mà chúng ta chỉ mới nhận ra gần đây, một mạng lưới tinh vi và mỏng manh gồm những vật thể sống tùy thuộc và liên hợp với nhau. Hệ thống môi sinh nầy hiện giờ đang lâm vào cảnh cực ký nguy khốn do những sinh hoạt của LOÀI NGƯỜI gây nên, cái chủng loại duy nhất có khả năng lý luận và chọn lựa; chỉ có loài người, trong tất cả các vật thể sống khác, mà họ cùng chia xẻ hành tinh nầy, có khả năng nhớ chuyện quá khứ và nhìn với trí tưởng tượng về chuyện tương lai. Chỉ có loài người là có thể hiểu được tính liên kết của vạn vật. Tuy niên, thay vì sống với cách thức tránh gây xáo trộn đến sự điều hòa đã được duy trì từ buổi xa xưa, tính bất cẩn, tính tham lam, và ngu ngốc của loài người đã đưa địa cầu đến bờ vực thẳm. Và bây giờ khi đã biết rõ hậu quả của việc làm của mình, chúng ta phải-chạy-đua với thời gian, thực hiện những biện pháp nhằm giảm nhịp độ của quá trình tàn phá, hy vọng đến được mức mà Thiên Nhiên có thẻ hồi phục được từ những vết thương gây ra bởi bàn tay của loài người.
Gánh nặng cứu hành tinh nầy là trách nhiệm của nhân loại. Chúngta không còn có thể trốn tránh được nữa. Việc nầy đòi hỏi một sự thay đổi lớn lao trong ý thức của ta, chứ không phải chỉ là một sự ưu tư thoáng qua về những gìđang xảy ra. Có nghĩa là chúng ta phải nhìn sự vật một cách tỏ tường - theo đúng sự thật, tức là Quả Địa Cầu nầy không phải là vật sở hữu của loài người mà chúng ta có toàn quyền khai thác, bóc lột tùy ý nhưng chúng ta, nhờ sự hiểu biết của mình, là những người có trách nhiệm bảo quản, phải cố gắng gìn giữ nó để trao lại cho hậu thế.
Các tôn giáo khác nhau cứ mặc nhiên cho rằng họ đã nói cho ta biết về Mục Đích của Đời Sống, nhưng những lời giải thích của họ không giống nhau, và có lúc mâu thuẫn nhau. Mục đích của đời sống, chắc chắn không phải là cái mà người khác có thể vạch ra và chỉ cho ta thấy. Nhưng phải là cái gì mà mọi người chúng ta nên tự khám phá và xác định cho chính mình. Với người nầy, mục đích của cuộc đời có thể là làm giàu; người kia thì muốn nổi tiếng, người nọ muốn thành người trí thức, v.v… Nhưng các điều nầy đều là những mục đích riêng tư, chủ quan, chớ không phải là Mục Đích của Đời Sống. Có ai có thể nói cho ta biết Mục Đích Tối Thượng của Đời Sống - giả thứ có mục đích như vậy? Thật là vô ích khi nói rằng Mục Đích của Đời Sống làđi tìm Thượng Đế, hay Chân Lý hay được lên Thiên Đàng sau khi chết, hay nhập niết bàn, v.v… vì đó chỉ là những phỏng đoán dựa trên tín điều và không có chứng cớ chi hết. Tệ hại hơn nữa, là cái lối giải thích như vậy làm cho con người lười biếng vàù lì, thay vì gợi hứng cho họ trong việc tìm tòi và khám phá sự thật cho chính bản thân.
Có thểđây chỉ là một ý tưởng chớ không phải là khẳng định - có thể Mục Đích của Đời Sống đơn giản chỉlà cứ sống. Nhưng sống như thế nào?
Đó mới thật là vấn đề!
Ắt hẳn bạn có thể đoán những cảm nghĩ của tác giả sắp viết ra đây là gì? Người viết muốn kể cho bạn nghe một lời ru hay thanh âm êm đềm trong vùng trời kỷ niệm. Ngày xưa có xóm vắng trưa hè khi quê hương Quảng Trị đang vào hạ. Mùa hạ của nắng nam Lào- nhưng cơn nóng như nung- khiến cả thành phố im phăng phắc dưới bầu trời oi ả. Làn không khí như đứng yên, không gian im lìm cùng trân mình chịu đựng...
Thế mà lạ lắm? văng vẳng đâu đó có tiếng ru con “à ơi’ trong xóm. Người viết tin rằng các bạn giống tôi, có thể nhớ lại tiếng ru con à ơi trong cơn nắng hạ. Tiếng mạ ru, có khi có cả tiếng mệ ru cháu cho đứa trẻ thiếp mau trong giấc ngủ yên lành. Hình như cơn nóng mùa hè cũng vơi đi theo bao lời ru dịu dàng thương cảm.
Bầu trời Quảng Trị nắng chang chang, không một đám mây. Những tàu lá chuối trông như 'lịm đi' dưới sức nóng ban trưa. Mấy tàng sầu đông còn chịu được, phủ bóng im; nhiều lùm hoa tim tím, tỏa hương khắp xóm. Có con chim sâu còn kêu chiêm chiếp, tiếng nghe như rời rạc, lẻ loi. Trong không gian nóng bức, tĩnh lặng có tiếng ru con làm người nghe bỗng nhiên mát lòng, rung động:
À ơi mẹ già tham việc tiếc công
Cầm duyên con lại thu đông mãn rồi...
Hay
Mẹ ơi chớ đánh con đau
Để con bắt ốc hái rau mẹ nhờ
Bắt ốc ốc nhảy lên bờ
Hái rau rau héo mẹ nhờ chi con?...
Bao nhiêu ý nghĩa mộc mạc nhưng sâu lắng từ lời ru truyền khẩu như đưa chúng ta cùng nhau hướng về một khoảng trời, một thanh âm chứa chan trong vùng kỷ niệm. Qua hơn nửa đời người tiếng ru con đó vẫn mãi nằm trong tiềm thức hay theo người nghe đi suốt cuộc đời.
Những lúc nhớ về quãng đời thơ ấu biết bao hình ảnh và thanh âm. Nhưng bàng bạc trong đó có những lời ru xưa đó là lời của mạ của mệ hay bà con lối xóm như những lớp trầm tích lắng đọng tận đáy lòng. Những ấn tượng, nhiều rung cảm từ bao buổi trưa hè chỉ có tiếng ru con lan trải êm ả lan xa trong xóm vắng. Lời ru ngọt ngào êm đềm quá! Có thể đó là thanh âm từ lúc tôi mới chào đời, của ngoại hay của mạ của dì tôi ...
Rồi những câu như:
Chàng ơi phụ thiếp làm chi?
Thiếp là cơm nguội để khi đói lòng...
Thú thật tôi cảm động nhất là mấy câu tôi còn nhớ được. Ôi thương sao phận đàn bà, phụ nữ VN, một xã hội ngày đó nhưng không biết qua bao thế hệ mới nhận chân ra đó là nỗi buồn da diết đến thế sao? Cho đến bây giờ biết có mấy ai hiểu cho hết đức tính chịu đựng từ ý nghĩa "thiếp là cơm nguội" của người đàn bà ngày xưa?
Có lúc bài ru con còn mang máng nỗi lòng trăn trở của người chinh phụ trong nhiều giai đoạn thăng trầm lịch sử chưa ai tìm ra căn gốc nhưng có khi lại vận vào thực tại nhiều hình ảnh không quên?
Đói lòng ăn nửa trái sim
Uống lưng bát nước lên non tìm chồng...
Người đàn bà trung trinh đó chỉ ăn một nửa trái sim thôi còn một nửa để dành hay chỉ uống lưng bát nước để tiếp nối cuộc hành trình tìm chồng hay có thể do đức tính hi sinh và thương yêu chồng dù chỉ một "trái sim hay lưng bát nước" người vợ vẫn để dành một nửa, hầu mong mang lại cứu chồng trên chốn non xanh...
Đức tính yêu thương và chung thủy trong lời ru của một người mẹ còn nối tiếp cho tôi nghe:
Thương nhau tam tứ núi cũng trèo
Thất bát sông cũng lội cửu thập đèo cũng qua ...
Đúng vậy, sau buổi Can Qua của nửa thế kỷ trước, biết bao bóng dáng người vợ người mẹ VN gồng gánh lên non bới xách cho chồng đang bị kẻ chiến thắng hành hạ tù đày trên non xanh núi thẳm. Những con đường Trường sơn lạ lẫm, mấy con đường mòn của núi rừng Việt Bắc của Cao Bằng Lạng Sơn nhưng lòng thương chồng từng khiến bao người vợ tù năm xưa vượt qua khốn khó và nỗi sợ hãi rừng thiêng thú dữ lặn lội tìm chồng...
Thế mà đã năm thập niên rồi, từ ngày miền nam mất nước, tình tự quê hương có thêm lời ca dao nào để ghi nhớ chuyện xưa ?
Người vợ trong lời ca dao, đó là phận nữ nhi “xuất giá tòng phu” một lòng vì chồng con và chỉ một ước mơ cho thân phận:
Tay bưng dĩa muối chắm gừng
Gừng cay muối mặn xin đừng phụ nhau ...
Đạo phu thê ngày đó tôi nghe sao thâm trầm lắng đọng cùng khắn khít với nhau với hai chữ thủy chung của người mẹ người vợ hay nói chung là người phụ nữ quê mình.
Cả một bầu trời như lặng yên cùng đầy cảm xúc. Đó là cảm giác xúc động cùng trân trọng khi tôi vừa mới lớn biết nghe biết nhận thức biết thương yêu bà con lối xóm.
Nhớ quá khứ, tôi kể bạn nghe một tâm tình về tiếng hò ru con ngày cũ. Tôi tin bạn và tôi, mọi người ai cũng nhớ và thương. Lim dim mắt thả hồn về một thuở xa xưa, có những buổi trưa hè êm đềm lời ru- những câu hò chẳng khác chi bản tình ca dân tộc, theo quê hương đi mãi ngàn năm./.
Một tác phẩm văn học thực sự chạm đến trái tim người đọc không cần phải là những triết lý đao to búa lớn, mà đôi khi chỉ là một mảnh ký ức nhỏ, một tiếng cười hồn nhiên được nhặt nhạnh từ những ngày nghèo khó. "Chuyện Ngủ" của nhà văn Đặng Xuân Xuyến chính là một lát cắt như thế.
Ngay từ những dòng đầu tiên, người đọc đã bị cuốn vào một bầu không khí "ngây thơ, khờ dại" của những đứa trẻ thôn quê ngày trước. Cốt lõi của câu chuyện xoay quanh một hiểu lầm kinh điển của tuổi thơ: nắm tay nhau là sẽ có em bé. Từ một cái chạm tay đầy tính "anh hùng cứu mỹ nhân" khi nhân vật tôi (Thi) kéo cái Kim dưới mương lên, một chuỗi bi hài kịch liên hoàn đã nổ ra. Cái lo lắng "ngay ngáy" của Thi, tiếng khóc rống đòi bắt đền của Kim, và sự xuất hiện đầy "vô tri" của thằng Chủ đã tạo nên một tam giác tình cảm… đầy sợ hãi. Sự hồn nhiên đạt đến đỉnh điểm khi thằng Chủ - một đứa trẻ mười ba tuổi đêm vẫn còn tè dầm - lại ngồi thất thểu lẩm bẩm vì tưởng mình sắp làm bố.
Nhà văn Đặng Xuân Xuyến đã rất tinh tế khi sử dụng tiếng cười để phản ánh hiện thực. Để giải quyết "hậu quả", những bộ óc non nớt ấy đã nghĩ ra cách nhảy dây để "long thai". Chi tiết cái Kim nhảy dây hăng say đến mức phải vào viện cấp cứu vừa khiến người đọc bật cười, vừa gợn lên một chút xót xa. Đó là cái giá của sự thiếu thốn kiến thức, của một thời đại mà giáo dục giới tính còn là một điều gì đó cấm kỵ, khuất tất.
Sự ngây thơ của những đứa trẻ càng được tôn lên khi đặt cạnh góc nhìn của người lớn. Hình ảnh chú Kỷ Chủ tịch với những lời giáo điều, nghiêm nghị oang oang về việc "quán triệt tư tưởng", hay lý thuyết "nắm tay lâu sẽ biến thái thành đồng cô" phản ánh một cách chân thực cái nhìn khắt khe, có phần cổ hủ của một thời kỳ xã hội. Chính sự né tránh, dọa dẫm của người lớn đã vô tình đẩy lũ trẻ vào những nỗi sợ mơ hồ và những suy nghĩ lệch lạc.
Nhưng có lẽ, nhân vật để lại nhiều dư vị nhất, vừa đáng yêu vừa đáng lém lỉnh chính là Thuận. Thuận xuất hiện như một "chuyên gia tâm lý tuổi hồng", kẻ nắm giữ bí mật vũ trụ về "chuyện ngủ". Sự tương phản giữa việc Thi và Chủ phải hùng hục xay hết bao thóc này đến bao thóc khác để đổi lấy "bí kíp" tạo nên một sự hài hước rất đời thực. Thuận biết tận dụng sự ngây ngô của bạn bè để trốn việc nhà, nhưng cũng chính Thuận là người đã giải mã, cởi bỏ nút thắt tâm lý cho Thi và Chủ, dù cách giải mã ấy qua lời kể lại của Thi khiến thằng Chủ phải đỏ mặt kêu lên "Eo ơi. Kinh. Mất đạo đức lắm."
Cái hay của Đặng Xuân Xuyến là khép lại câu chuyện bằng một hình ảnh đầy tính châm biếm nhưng cũng rất đỗi dễ thương: Thằng Chủ, đứa vừa mới mắng Thi "mất đạo đức", tối hôm đó đã tự nguyện đến nhà Thuận, chấp nhận xay liền một mạch 15 bao thóc chỉ để được dẫn sang nhà Dậu "bái sư học ngủ". Sự tò mò bản năng của tuổi mới lớn đã chiến thắng nỗi sợ hãi giáo điều.
Nếu chỉ đọc lướt qua, người ta dễ lầm tưởng "Chuyện Ngủ" của Đặng Xuân Xuyến chỉ là một câu chuyện tếu táo, mua vui về cái thời "vô tri" của đám trẻ con nông thôn ngày trước. Nhưng khi khép trang sách lại, ngẫm kỹ từng lời thoại, từng cái cớ bắt bẻ nhau của lũ trẻ, ta mới chợt nhận ra nhà văn đã khéo léo cài cắm vào đó những ẩn ý sâu cay về xã hội, về giáo dục và cả những vết hằn tâm lý của một thời đại.
Ẩn ý sâu sắc nhất, cũng là điều nhức nhối nhất trong tác phẩm chính là sự phê phán lối giáo dục giáo điều, cấm đoán của người lớn. Hình ảnh chú Kỷ Chủ tịch xuất hiện với giọng điệu oang oang, nghiêm nghị o ép lũ trẻ vào những khuôn vàng thước ngọc nực cười chính là đại diện cho một thế hệ quản lý xã hội bằng nỗi sợ hãi. Thay vì giải thích một cách khoa học và thẳng thắn, người lớn thời ấy lại chọn cách dọa dẫm: nào là "nắm tay lâu là có chửa", nào là "biến thái thành đồng cô". Chính sự né tránh, coi chuyện giới tính là điều "mất tư cách đạo đức" đã đẩy những đứa trẻ ngây thơ vào bi kịch. Cái Kim vì sợ chửa hoang mà nhảy dây đến mức nhập viện, còn Thi và Chủ thì sống trong những đêm dài mất ngủ, hoang mang tội lỗi. Tác giả đã gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh: sự khuất tất của người lớn không bảo vệ được con trẻ, nó chỉ đẩy chúng vào sự bế tắc và tổn thương.
Thế nhưng, quy luật của tự nhiên và tâm lý con người là điều không thể ngăn cấm. Nhà văn đã gửi gắm một thông điệp rất đời: Cái gì càng cấm, người ta lại càng tò mò. Cái kết truyện đầy châm biếm khi thằng Chủ – đứa vừa mới che mặt kêu lên "Eo ơi. Kinh. Mất đạo đức lắm" – ngay tối hôm đó đã tự nguyện đến nhà Thuận xay liền một mạch 15 bao thóc chỉ để được "bái sư học ngủ" là minh chứng rõ nhất. Sự tò mò bản năng đã chiến thắng nỗi sợ hãi vô lý. Lũ trẻ không chấp nhận sự mù mờ, chúng thà đánh đổi bằng mồ hôi để tự "khai trí" cho nhau còn hơn là tin vào những lời dối lừa mang danh đạo đức.
Đáng sợ hơn, thông qua lăng kính trẻ thơ, Đặng Xuân Xuyến còn bóc tách một hiện thực trần trụi về sự khôn ranh và ý thức quyền lực đã sớm nhen nhúm ở làng quê. Nhân vật Thuận tự xưng là "hạt giống đỏ", cậy thế bố mình "cơ cấu" cho bố thằng Dậu để bắt nạt bạn bè, đồng thời dùng thứ "kiến thức độc quyền" về chuyện phòng the để bóc lột sức lao động của Thi và Chủ. Chi tiết này mang tính hiện thực rất cao. Ngay trong thế giới của những đứa trẻ, sự phân hóa xã hội đã hiện rõ: trong khi những đứa trẻ thật thà, vô tư như Thi và Chủ phải hùng hục xay hết bao thóc này đến bao thóc khác, thì những đứa trẻ "con ông cháu cha" như Thuận, Dậu lại sớm biết dùng đặc quyền, mẹo vặt và sự khôn lỏi để trục lợi trên lưng bạn bè.
"Chuyện Ngủ" không có những biến cố thắt nút, mở nút nghẹt thở, truyện trôi đi bằng những lời thoại tự nhiên như hơi thở, bằng thứ ngôn ngữ bình dị của làng quê. Tác phẩm như một tấm vé khứ hồi đưa mỗi chúng ta tìm lại đứa trẻ ngô nghê trong chính mình ngày xưa – cái ngày mà thế giới còn nhỏ bé, còn đầy rẫy những bí ẩn chưa lời đáp, và tình bạn thì luôn trong trẻo, sẵn sàng sẻ chia ngay cả những nỗi lo "trời sập" nực cười nhất.
*.
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
xin gửi email về GiaoMua2025@gmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
GiaoMua2025@gmail.com
4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
GiaoMua2025@gmail.com
Nguyệt San Giao Muà
Homepage: http://www.GiaoMuạcom
Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:
Mong bạn gửi Bài cho GM theo cách này là tốt nhất :
1. Dùng mẫu chữ Unicode
2. Viết Hoa chữ đầu của bài và bút hiệụ Ví dụ: Giọt Mưa Trên Lácủa NS Phạm Duy
3. Gửi bài ngay trong email (không kèm file), để cho BBT khỏi mất công download xuống để đọc
4. Gửi tất cả các bài trong 1 tháng 1 lần trong1 email, nếu tiện.
5. Bài vở xin gửi đến trước ngày 25 mỗi tháng
6. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về: GiaoMua2025@gmail.com
Cám ơn bạn rất nhiều, vì nhân sự có hạn, BBT không thể ngồi đánh máy lại từng đề bài hay bút hiệụ
Merrifield, Virginia 22116
USA
Trang Nhà
